Category: Tberfil

Xiedha ta’ imħabba

“Hemm Kristu mejjet bħalissa” kienet tgħidli ommi f’dawn is-siegħat. Bejn nofsinhar u t-tlieta ta’ wara nofsinhar kienet tħeġġiġna nsumu jew għallinqas nieħdu ftit ravjul mingħajr tiżjin. Ommi għalmitni li f’dawn is-siegħat nixtarr ftit xi tfisser il-passjoni u l-mewt ta’ ħuna Ġesù.

Illum ommi ma tistax tagħmel wisq għax tinsab mgħobbija bis-salib tagħha. Mhux għax kellha bżonnu tafx. Ommi diġà wettqet il-ħidma tagħha, rebħet it-taqbida t-tajba u ggarantiet ruħha l-kuruna tal-ġustizzja merfugħa għaliha u li biha Ġesù stess għad iħallasha. Fuq hekk m’għandix dubju. Meta nħares lura u niftakar f’kull ġest, imqar l-iżgħar, li wettqet ommi, nifhem eżattament x’iġifieri titlef ħajtek biex tirbaħha. Ma kellix bżonn dottorat biex nifhem u ninsab kuntent li sa minn ċkuniti kont xhieda ta’ espressjoni tanġibbli tal-imħabba – fejn dak miktub isir tassew.

Kellha rasha iebsa, kultant kienet tgħaġġibhom u ma kinetx ser torqod qabel ma tirreaġixxi għal xi argument bil-kitba f’xi gazzetta, b’xi telefonata fuq ir-radju jew xi argument. Nemmen li l-imħabba titlob li fuq kollox, ma nisktux quddiem il-ħażin. Li naħfru lil min iwettqu iżda li ma naċċettawx il-ħażin.

Għal darb’oħra illum erġajt bkejtha lil ommi – mhux għax kif kienet tgħidli hi wara xi argument “għad jiddispjaċini” – imma għax naf li bħalissa tinsab waħedha f’sodda fi sptar, mingħajr iċ-ċans li tgħid kelma ma xi ħadd. Mingħajr iċ-ċans li sserraħ ħsiebha fuq wiċċ familjari u li tista’ tgħarfu qalb il-geġwiġija li ħakmet lil moħħha bil-mard. Bkejtha għax xtaqtha hawn terġa’ tfakkarni fis-sawma b’rispett lejn Kristu mejjet li tant kienet tħobb, waqt li naqsmu belgħa té.

Is-salib tqil. It-tbatija morra. Imma l-imħabba u d-dejn lejn l-imsallab hija ikbar; kemm dik lejn Kristu kif ukoll dik lejn ommi.

Il-ġemel u ħotobtu

“Jekk aħna għandna ħotba, intom għandkom ħotba akbar minna paraparararara!” Hekk nistħajjilhom qed ikantaw l-iXtruppaw hekk kif niddedika ftit ħin naġġorna ruħi bil-politika Maltija.

Għadni kif smajt id-diskors tal-Prim Ministru ta’ Malta llejla fil-Parlament. Ikolli ngħid li l-pinna wara dan id-diskors hija l-istess bħal dik ta preżentatur televiżiv li l’hena tiegħu jrawwem il-partiġġjaniżmu mħawwar bil-ġobon tal-ħakk. Inħoss faqar kbir f’diskors fejn dawk li suppost insejjħulhom onorevoli, huma msejjħa cheap, u ndirizzati bi tbissim u ton inkejjuż u bi kliem bħal “ieqfu parlaw fil-vojt”. Żgur mhux ton ta’ Prim Ministru f’Parlament.

L-istrateġija prinċipali tal-protagonisti tal-Gvern ta’ llum hija li dawk li mhumiex ta’ fehma bħalhom jiġu rridikoliżżati u ttimbrati b’xi titlu dispreġjattiv jew battuta sarkastika li jġibu tbissima f’wiċċ l-għami. B’hekk xejn ma jista’ jiġi interpretat bħala offiża u kollox jibqa’ għaddej qisu xejn m’hu xejn. Dawk li suppost ikunu ta’ eżempju lejl u nhar illum jinbidlu f’atturi protagonisti li b’għażla jkiddu u jwaddbu lill-kollegi tagħhom fir-redikolu. Stil makakk li diffiċli jiġi meqjus bħala nġurja.

Biss il-ftit melħ li għandi f’moħħi u l-esperjenza jwassluni nirraġuna. Kif tgħallimna meta konna tfal, dawk li jaħbu idejhom ħafna drabi huma dawk li jkunu xeħtu l-ġebla. F’diskors parlamentari fejn l-impenn ikun dak li tgħatti ħotobtok bil-ħotba ta’ ħaddieħor, tkun qed tgħini wisq sabiex ninduna min huwa t-tifel l-imqareb! F’diskorsi kontinwi fejn minflok nindirizzaw il-problemi ħoxnin u anki kriminali li għandna ma’ saqajna tibqa’ tiftaħar bir-riżultati ekonomiċi li int bħala amministratur obbligat tilħaq, tkun qed turini li ma tafx li l-bniedem mhux bil-ħobż biss jgħix!

“…fejn tara liż-żewġ naħat tal-kamra jakkużaw lil xulxin mingħajr ħadd ma jkollu l-ħila jaqbad il-bajd u f’għafsa waħda jqum u jistqarr dak li jaf/taf…”

Huwa tassew ħasra li ħafna Maltin jitrejjqu ta’ kuljum minn dan is-sajran ta’ mibgħeda frott il-kilba għal poter partiġġjan. Bħallikieku l-Gvern f’idejn skwadra jew oħra mhux l-istess Gvern tal-poplu Malti jkun! Kunċett sempliċi li moħħ wara ieħor baqa’ ma fhemx nonostante is-snin twal jorgażmaw fil-kotba fl-Università. L-istess bħat-twajjeb li jinħakem fil-partita idjota partiġġjana u jintradam f’omertà.

Iċ-ċirklu pervers fil-Parlament Malti fejn tara liż-żewġ naħat tal-kamra jakkużaw lil xulxin mingħajr ħadd ma jkollu l-ħila jaqbad il-bajd u f’għafsa waħda jqum u jistqarr dak li jaf/taf, twassalni nitħassar lil dawn li suppost huma r-rappreżentanti tiegħi – kollha kemm huma. Tibqa’ ħolma li nara lil dawk li b’xi mod naf direttament, fuq iż-żewġ naħat, u li lejhom kelli rispett, iqumu minn dak it-teatrin, jgħidu l-verità li jafu u jitilqu ‘l barra.

Imma forsi dik l-omertà hija ċ-ċavetta ta’ kollox. It-theddida li mal-ewwel nifs, bħal Daphne, isibu xi murtal jistennihom twassalhom jagħżlu li bħal meta konna tfal, joqgħodu jitnejjku bina, jwaħħlu f’min beda l-ewwel u ta’ min hi l-akbar ħotba.

U allura kompli roxx aktar ġelu minn dak ic-cheap għażiż Prim Ministru ħalli nibilawha li għandek dritt ikollok ħotba għax l-oħrajn għandhom oħra. Ħalli nibilawha li kollox huwa sew u li xejn mhu xejn.

Daqqa ta’ ħarta b’pinna f’wiċċ il-Beltin.

B’daqqa ta’ pinna SportMalta għaddiet maħżen f’Xatt il-Barriera fil-Belt f’idejn il-Klabb Regatta Birżebbuġa. Għalhekk issa l-unika klabb barra l-Port il-Kbir għandu fi ħdanu binja li fiha jista’ jħarreġ numru ta’ qaddiefa b’mod professjonali f’tefgħa ta’ ġebla ‘l bogħod minn fejn isiru t-tlielaq tar-regatta.”

Hekk beda llejla s-servizz tal-ONE dwar din il-propjetà, li tqum eluf kbar ta’ ewro, irregalata mill-Gvern lil Klabb sportiv li mhux parti mill-komunità Beltija. Ninsab tassew diżappuntat ġaladarba entitajiet varji Beltin ilhom xhur twal jitkarrbu sabiex il-Gvern jgħin is-sitwazzjoni prekarja tagħhom fejn tidħol propjetà.

L-argument miġjub fis-sitwazzjoni, dak li “issa l-unika klabb barra l-Port il-Kbir għandu fi ħdanu binja li fiha jista’ jħarreġ numru ta’ qaddiefa b’mod professjonali f’tefgħa ta’ ġebla ‘l bogħod minn fejn isiru t-tlielaq tar-regatta.” insibu tassew bla sinsla, dan għaliex jidhirli li f’Birżebbuġa hemm l-istess baħar li jinstab fil-Port il-Kbir. Bl-istess argument, kull klabb tal-futbol fil-Kampjonat Premier imissu jitlob propjetà tefgħa ta’ ġebla bogħod mill-iStadium Nazzjonali f’Ta’ Qali sabiex ikun jista’ iħarreġ lill-plejers tiegħu b’mod professjonali!

Għandi kurżità kbira nkun naf x’inhi l-pożizzjoni tal-Kunsill Lokali tal-Belt Valletta f’dan ir-rigward. Jidher li ħadd mill-Kunsill Lokali ma kien preżenti għal din il-konferenza stampa. Għaliex? Lil hinn minn hekk, ilhom iqumu ilmenti fost il-komunità Beltija li ż-żona quddiem l-istess maħżen, li ilu jintuża mill-Klabb imsemmi għall-aħħar snin u mhux mill-llum, ġiet ikkapparrata mill-istess entità sportiva b’barriers fejn anki residenti Beltin ma tħallewx jersqu lejn l-inħawi biex jagħmlu xi bbq fl-istaġun tas-Sajf. Saħansitra saret zebra crossing f’punt tassew perikoluż taħt niżla mill-aktar wieqfa fil-Belt Valletta sabiex taqdi lil dan il-Klabb.

Nistenna reazzjoni mingħand is-Sindku tal-Belt Valletta kif ukoll il-Kunsillier responsabbli mill-iSports. Naħseb illum il-Gvern u SportMalta naqsu bil-kbir lill-komunità Beltija speċjalment lil dawk bħali li joffru ħinhom b’xejn b’risq il-komunità u l-kultura tagħna.

Jekk kien hemm bżonn sinjal ċar li l-komunità u l-kultura Beltija qed tiġi meqruda b’mod strateġiku, dan huwa kapitlu ieħor, fost ħafna oħrajn, miktub b’daqqa ta’ pinna.

Qumu minn hemm Beltin!

Il-festa tan-Nawfragu

Sebaħ l-isbaħ jum.

Sena wara sena wara sena nibqa’ nsibha diffiċli ma nesprimix ħafna sensazzjonijiet fil-jum tal-10 ta’ Frar hekk kif minn ċkuniti kont nitpaxxa ngħix kull mument ta’ dan il-jum li kien ixaqleb u jibdel kull rutina tal-familja.

Illum li għaddew erbgħin sena minn l-ewwel appuntament tiegħi ma’ din id-data, inħares madwari u nirrealiżża kemm ħajti nbidlet u dak li għal snin twal kien ovvju, illum m’għadux. Imqar tgħanniqa lil ommi – ma hix possibbli llum.

“Il-festa tan-Nawfragu”, kif darba sejħilha sieħbi Sandro Lapira f’intervista li kont għamiltlu, hija tfakkira dwar l-għeruq familjari u spiritwali li ffurmawni kif ukoll mument ta’ kburija bħala membru minn komunità b’identità qawwija fil-Belt Valletta.

Din id-darba x-xorti ħażina laħqet lilna wkoll. Frott il-pandemija u l-injoranza tal-Malti aljenat li jkompli jkattarha, illum mhux ser ngħixu l-appuntamenti tant sbieħ bħas-soltu. Influwenzat minn xi forma ta’ frustrazzjoni dawn is-siegħat qabel tlugħ ix-xemx kienu mimlija emozzjonijiet li xtaqt nħarbex. Emozzjonijiet li wassluni nifhem kif il-Festa tan-Nawfraġju ta’ San Pawl 2021 xorta waħda qed naraha sseħħ.

Ilbieraħ waqt is-sitt edizzjoni tal-programm radjofoniku tiegħi CITY GATE, Fr. Karm Debattista sfida lili u lil sieħbi Keith Carabott li kemm-il darba din is-sena nitilfu l-ferħ tal-10 ta’ Frar, allura ma nkunux denji nissejħu Pawlini. Dan għaliex skontu, San Pawl huwa persunaġġ mimli ħeġġa u li anki quddiem l-akbar sfida ma jitlifx l-entużjażmu – anzi! Kienet appuntu din l-isfida li wasslitni niftakar kif anki din is-sena rajt il-festa ssir fil-ħeġġa ta’ sħabi:

Mario Cassar rama’ it-tieqa bi statwa mill-isbaħ ta’ San Pawl u konvint li għada ser narah kburi u eċitat daqs l-ewwel darba fi triqtu lejn il-Pontifikal. U ħalli għalih lil Jeremy Dalli biex jaqbad miegħu ma kull ċans li jkollu – għax jekk mhux id-Dalli, min se jiċċajta ftit? Roderick Abela bħal kull sena rajt għajnejh jixgħelu kull darba li jissemma isem San Pawl u rajtu jitħeġġeġ biex iżommna motivati. Għada jkun fuq quddiem isellem lill-mistiedna għall-Pontifikal. Douglas Mifsud ta’ ftit kliem imma ma tridx wisq biex tinduna li moħħu jkun qed iberren fuq l-iskwadra Pawlina, fuq kull individwu, fuq kull inizjattiva. Għal ġurnata waħda biss il-Milan u l-Valletta jitpoġġew ħarira fil-ġenb. Etienne Montfort dejjem spalla; ma jieqafx ifaħħar u jissapportja kull inizzjattiva jew ħsieb – anki fuq il-mezzi soċjali. Martin Gravina wara tant ħidma fuq elementi oħra, dalgħodu żgur li jbakkar fil-Kolleġġjata biex il-Pontifikal joħroġ perfett! Ma naqsux l-aħwa Bonello, ifakkruna li l-grokk whiskey jissejjaħ “Tal-Kanonku” u bil-mod tagħhom produċew xi ritratt, issa anki 3D, jew xi ħsieb dwar l-10 ta’ Frar. Jonathan Grima ta’ La Valette ma waqafx jivvinta inizjattivi għas-Società. Clint it-tewmi Cremona dejjem ipaxxina bl-istatwa mill-isbaħ ta’ San Pawl li żżejjen daru. L-istess bħal Mike tal-Beati Paoli. Jiġuni f’moħħi persuni mill-Arċipierku bħal Frans Mintoff, il-Maxi u ta’ Lapira li żgur ikunu qed jistenbħu bi tbissima llum. Sadattant Stephen Baldacchino qabbel frażijiet u kiteb strofi, ħażżeż poeżiji u żewwaq il-midja soċjali b’ritratti sbieħ dwar Pawlu, kif jaf hu. Fuq nota simili Daniel Mangion… u ma neħodiex bi kbira li llum iżerżaq xi kitba huwa wkoll. Kunsilliera varji bdew jibgħatu l-awguri u lbieraħ anki l-Arċidjoċesi ħarġet vidjo l-ġmiel tiegħu biex tfakkar lil kull Malti u Maltija fil-festa tagħhom.

Vince Farrugia ma naqasx milli jaqsam ħsieb dwar l-10 ta’ Frar u ninsab ċert li għalkemm għaddej minn perjodu mhux daqstant faċli, anki Hector Bruno ser jistenbaħ b’qalbu tħabbat għal dan il-jum għażiż. Minn Triq Sant Ursula ma nistax inħalli barra lill-għażiża Paulette Galea li bl-enerġija tagħha dejjem ixxerred xi filmat tal-festa u tiftaħar li hi Pawlina! U xi ngħid għal sħabi Carl Farrugia, Holger Camilleri, Christian Micallef, Gabriel Bartolo, Jeremy Agius u Kurt Spiteri Lucas li fl-aħħar ġimgħat ħolmu ġennata awdjo-viżiva u wettaqniha flimkien fi ftit jiem! Insemmi wkoll lil Doris Montfort, Maria Carbonaro u Polly Cremona fost l-ewwel nisa li jiġu f’moħħi li dejjem kienu jispirawni bil-preżenza tagħhom fil-komunità. Kont se ninsa lil Mario Bonello li llum saħansitra spiċċa f’intervista dwar il-festa fuq it-TV! U hemm ħafna nies oħra tafux!

Allura kif nista’ ngħid li l-festa ma saritx din is-sena? Kif qal Kieth Carabott ilbieraħ waqt il-programm, l-ikbar festa hija meta nżommu lil San Pawl f’qalbna u nippruvaw nixbħuħ. Illejla pruvajt niftakar f’tant qlub li żammew il-festa ħajja anki din is-sena meta l-pandemija waqqfet lilna wkoll, mingħaliha!

Nemmen li l-entużjażmu li għal darb’oħra qasam missieri sabiex ilbieraħ żanżan pavaljun ċkejken mal-gallarija jibqa’ eżempju ħaj li din il-festa xorta waħda nista’ niċċelebraha bil-kbir anki sakemm nistenna t-tgħanniqa ma’ ommi. Grazzi Pa. Grazzi Ma. Grazzi ħbieb!

Il-festa t-tajba Maltin!

San Tropez, Jon Mallia u jien

Ftit tal-ħin ilu ktibt post fuq il-profil tiegħi ta’ Facebook dwar Matilde – mara anzjana li ħalliet din id-Dinja f’solitudni fl-aħħar ġranet. Eżatt kif tfajt il-post, inzertajt post ta’ ħija Renzo, bix-xieraq ifaħħar il-vidjo li xeħet Jon Mallia li matulu esprima ruħu dwar l-immigrazzjoni.

Ma stajtx ma nfurx bis-sentimenti u ħsibijiet. Alleluja għidt wara kull frażi li tenna Jon għalkemm xtaqtu jagħmel distinzjoni bejn l-immigrazzjoni legali u llegali. Ma kien hemm xejn komuni bejn dak li ktibt dwar Matilde u dak li qal Jon, ħlief il-Ħamrun. Il-lokalità li kulma jmur qed tibda ssir it-tieni dar tiegħi ladarba l-Gvernijiet li ħakmu pajjiżi, keċċew lili u lil ħuti mill-Belt Valletta u spiċċajt emigrajt jien ukoll.

Il-punt ta’ għeluq ta’ Jon huwa kruċjali għal dak li ili nipprova nesprimi għal tul ta’ snin. “Miżerja ta’ eżistenza qed noffrulhom. Għax hawn ma nistgħux intuhom dinjità. U t-traffikanti tan-nies jabbużaw bil-klemenza ta’ niesna.” Imma iva Jon, kull meta kont imħasseb u tkellimt, ħafna qaluli xitan. L-istess bħalma qalu lil Salvini fl-Italja li dan l-argument ilu jwerżqu madwar tliet snin żgur. Kif jista’ pajjiżi jgħin lil ħutna barranin jekk ħutna fl-istess dar jinsabu fil-miżerja diġà? U żobbi mhux “bil-barka tiegħi” dawn l-iskjavi suwed Jon!

Alleluja! Fl-aħħar anki l-iktar ġuvnott cool fuq wiċċ dal-kruha ta’ pajjiż qalha kif inhi, bla mibgħeda iżda kif inhi. Issa ejja nħaġġruh, ejja nibbojkottjaw kull intervent tiegħu. Ejja nagħmlu like lil Jon kif għamlet l-ex tiegħi li tassew nirrispetta iżda li għażlet li tagħmel “unfollow” lil Salvini għax xi ħadd wassalha temmen li dan mhux “sulfarina mħassba” imma razzist.

Fl-aħħar l-iktar ġuvnott cool qed jgħidilna li din tal-burden sharing kienet u hija fażulla u li kollha kemm aħna ninsabu f’nofs ta’ baħar ngħerqu fil-ħażen ta’ moħħ min “imexxi”. Inkredibbilment għad hawn min jafda lit-tmexxija/lis-sistema ta’ dan il-pajjiż moħxi. Kif tista’ quddiem tant omertà li tista’ tmissek fil-għoli u anki fil-baxx? Fil-bidu tal-elfejnijiet kien hemm min kien jiddieħak b’min bħali kien jgħid li kif ser niftħu l-bibien, ser ninħakmu – mhux mis-suwed – imma minn kulturi oħra. Issa d-daħk sar inkwiet.

F’pajjiż imnejjek bħal dan fejn il-valuri intremew, fejn it-twaqqif ta’ Xarabank hija iktar inkwetanti mid-dwejjaq li suppost għandek fl-istonku dwar ir-raġel li qed jaqlibielek imma mhux jgħidlek, fejn il-vidjo ta’ Ryan – li jien sirt naf bih grazzi għal waħda li tgħid li tobgħod il-hate speech imma xxerjatu – huwa qattiel, fejn li ddaħħal lill-ħaddiema x-xogħol hija iktar importanti mill-mard li qed jinxtered, fejn proġett kulturali huwa wirja ta’ dgħajjes u mhux trawwim lejn modi iktar sani kif ngħixu, fejn l-artist huwa għoxx ikkakmat u kkontrollat mill-fondi li jipprovdilu l-Gvern, f’pajjiż hekk ma narax tama li r-rieda, impenn u infrastruttura li qed jitlob Jon huma possibbli. Dan sakemm Strada Rjali ma tinħakimx minn nirien li jixtieq Mario Vella f'”Nixtieq“.

Rivoluzzjoni? Iva. Din għad isseħħ meta l-Malti jinduna li mhuwiex imdawwar mis-suwed.

Rivoluzzjoni? Iva. Din għad isseħħ meta l-Malti jinduna li mhuwiex imdawwar mis-suwed. Meta l-Malti jinduna li f’sistema li ma tintegra lil ħadd, jinsab maħkum minn kulturi li m’humiex tiegħu. Meta l-Gvern u l-Malti li qatt ma fassal metodi ta’ ntegrazzjoni, jara l-ewwel kultura u reliġjon differenti minn tiegħu rappreżentati fil-Parlament Malti. Hemmhekk id-daħk tal-bidu tal-elfejnijiet isir theżżiż tas-snin u forsi nemigraw aħna wkoll, bi dritt, fuq dgħajsa.

Alleluja! Qed naslu. Fl-aħħar, wara li qridniha, qed naslu nagħrfu d-drittijiet u l-limitazzjonijiet ta’ darna – ċattra f’nofs Mediterran. Forsi fl-aħħar nikbru u nieqfu ngħidu li razzist huwa l-missier li jibża għad-drittijiet ta’ uliedu, martu u daru bla ma jonqos mir-rispett ta’ dawk li jgħixu bil-modi tagħhom fl-appartament ta’ faċċata, mifrud minn żewġ bibien imsakkra.

Forsi nifhmu li razzist xi ftit huwa int li blokkjajt lil ħuk minn Facebook għax ma qbiltx miegħu jew għax ma jippostjax favur il-partit tiegħek. Razzist int li wara li tnejjikt b’min kont tgħid li tħobb, għidt kontrih fuq ix-xogħol u għamiltlu l-ħsara. Razzist int li m’int kapaċi għal xejn ħlief li titħabbeb maċ-ċirku ta’ elitisti u tħares l-isfel lejn min iħobb jgħix il-kultura tiegħu. Razzist il-Gvern li eskluda artisti minn opportunitajiet nazzjonali għax ma qabilx mal-veritajiet li jikkritikawh f’xogħolhom.

Matilde ta’ San Tropez mietet waħedha. Is-sistema baqgħet tibgħatilha l-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali fil-kont tal-bank anki meta din kienet bid-dementia ‘l bogħod minn darha. Ħadd ma kellu dritt jaċċessahom u bl-ebda mod ma gawdiethom. Minjaf il-bank illum dabbarx lira tajba żejda minn fuq dahra li bihom jista’ jorganiżża l-orġa tant magħrufa ta’ żmien il-Milied?

Sadattant l-iswed għadu jifleġ dahru fix-xemx għal €2 fis-siegħa. Miet wieħed bil-mutur. Ħabibti ħarqulha l-karozza. Instabu 33 każ ta’ Covid-19 illum. L-Inter tilfu. Ibrahimovic ser jiffirma u dalwaqt it-15:00. Dil-ħajja tkompli qalb aljenazjoni kbira. Imma forsi nistembħu kull għoxrin sena.

Grazzi Jon.

L-aqwa (li) fl-Ewropa

Għadna kif smajna l-istqarrija tal-Prim Ministru u l-osservzjonijiet akuti tiegħu dwar id-deċiżjoni li ttieħdet matul dan il-lejl tas-sebgħa ta’ Ġunju, li jiddaħlu l-persuni li kienu fuq il-Captain Morgan Europa II.

Nibqa’ affaxxinat nisma’ lil-Prim Ministru tiegħi jammetti, sa fl-aħħar, li l-Unjoni Ewropea (għalkemm hu rrefera għall-Ewropa) ħallietna waħedna. Jinsab dispjaċut u rrabjat! Fl-stess waqt jiċċelebra l-fatt li mar il-Libja u li l-mara wissietu li ma kinetx deċiżjoni responsabbli.

Biss, Robert Abela jiftakar li meta t-Taljani permezz ta’ Salvini (25 ta’ Ġunju 2018) u aktar tard Di Maio (2 ta’ Frar 2020) marru lejn il-Libja għax huma wkoll stqarrew li l-Ewropa nesithom, dan il-Gvern lagħbha tal-cool u baqa’ sieket josserva minflok akkumpanjahom? Niftakar li fiż-żmien meta Salvini ħa l-inizzjattiva li jmur il-Libja, dan ġie njorat minn ċertu kmamar tal-aħbarjiet b’editorjali maħduma biex jitnejjku bih u eventwalment biex jiċċelebraw il-fatt li dan ma kienx rebaħ il-Gvern fl-aħħar elezzjoni – bla ma rrakkontaw il-farsa li saret biex dan seħħ.

Illum nieħu gost ninnota kif il-kmamar editorjali Maltin għadhom interessati f’dak li twettaq l-Ingilterra, anki wara li din ħarġet bi kburija mir-rabtiet tal-UE. Aħna kkunsmajna sittax-il sena s’issa u filwaqt li rbaħna l-opinjoni pubblika billi tajnihom xi erba’ scholarships u impiegi ta’ lussu f’pajjiżi oħra, ġibna pajjiżna dipendenti mill-UE u maħkuma minn valuri tal-plastik. Sadattant iħalluna nifirħu b’rixna li aħna l-aqwa fl-Ewropa.

Kummiedja ħelwa wisq fejn il-Prim Ministru baqa’ sorpriż kif dawk abbord irvillaw wara tant ġranet imsakkrin ġo loqma dgħajsa.

L-UE saret mudell finanzjarju u xejn aktar. Anki sempliċement salvataġġ ta’ persuni mill-ibħra ġie mfassal fi proġett finanzjarju minflok inizjattiva ġenwina u libera għall-ħarsien tad-drittijiet umani. Illejla rajna tmiem din il-kummiedja tal-Captain Morgan, irrakkuntata b’mod ħelu wisq sieħbi Arist Cordina. Kummiedja ħelwa wisq fejn il-Prim Ministru baqa’ sorpriż kif dawk abbord irvillaw wara tant ġranet imsakkrin ġo loqma dgħajsa. Jekk tassew ried li jħalli lil dawn il-persuni ‘l bogħod minn xtutna, missu allura salva lill-ekwipaġġ, appuntu kif talbuh u mhux niżżel lill-agressuri. Hemmhekk konna naraw jekk tassew kienux iżommu mat-theddida u jisplodu ċ-ċilindru tal-gass. Minn naħa l-oħra jekk tassew ried ikun uman u joffri għajnuna allura missu daħħalhom l-art minnufih jew wassalhom lura minn fejn telqu b’mod dinjituż!

Bħal sieħbi Arist nistaqsi għalfejn tant sforz għal din il-kummiedja kollha li kellha epilogu tant ovvju? Ir-risposta jkolli ngħid li hija waħda finanzjarja illum ukoll. Issa COVID għadda u d-dgħajsa rriduha lura għat-turisti. Illum il-flus kollox! Tkellem lin-nies, anki dawk ta’ ruħ tajba, u tinduna kif l-UE rnexxielha li mill-biżà tal-faqar tibni għoġol tad-deheb li kulħadd qed jadura. U fejn hemm l-allat foloz ilkoll kemm aħna nafu x’hemm.

Insellem lil dawk il-Maltin li f’dan il-jum, mitt sena ilu u waħda, issieltu għall-valuri li l-ħakkiema kienu fgaw u nittama li xi darba jispirawna sabiex nerġgħu nqumu u nirbħu lura l-valuri tagħna.

Issa li l-COVID-19 ħalliena

Issa li Prim Ministru bl-għajnuna tal-kavallier Muscat salvana mill-ħakma kiefra tal-virus COVID-19, nistgħu ngħidu li għat-tieni darba fl-istorja ta’ pajjiżna, bnejna d-difiżi tagħna għaż-żobb. Fl-1566 il-Franċiż La Valette, bena l-Belt Valletta hekk kif il-poplu kien qed jagħmel taħtu mwerwer mill-possibiltà ta’ attakki Torok. La Valette rikeb dan il-karru tal-biżà u ra kif għamel sabiex ismu jibqa’ mniżżel fl-istorja u biex in-nies ta’ din il-Belt jibqgħu jiftakruh bħala salvatur. U hekk ġara, għax sa llum għadek issib min anki tattoo fuq sidru penġih!

Illum il-Gran Mastru huwa Abela, immexxi minn Muscat. Il-karru tal-biżà ġie mill-midja hekk kif il-ġirien tagħna fl-Italja sofrew attakk mill-aktar feroċi. Abela fuq parir ta’ Muscat rikeb dan il-karru u bena renju ta’ swali, sodod u maskli li baqgħu ma ntużaw qatt. Biss il-plebej issa anki wiċċu poġġew ħdejn dak ta’ Muscat quddiem xemgħa tnemnem. Jibqa’ jbaqbaq il-bżonn ta’ salvatur wara ċ-ċinturin ta’ Mintoff.

Għax il-poplu Malti hekk ġie mrawwem u sa mill-2004 il-poplu fetaħ il-bibien għal valuri ta’ ħaddieħor f’ġieħ il-globaliżazzjoni. Illum int, uliedek u ulied uliedek mgħerrqin taħt mewġa ekonomika li tħallik bla nifs. Lil-Ċesri sirna ntuh aktar milli jistħoqqlu filwaqt li lil Alla tfajnieh għar-riċiklar ma’ saqqu nkallat għaraq, maskli użati u ħrieqi bil-bewl. Illum il-poplu jifraħ u jeċita ruħu għax ġej baġit multi-miljunarju u ma jirrealiżżax kemm tilef minn ġidu bil-flus kollha li ħalla jirrenjaw madwaru. U l-Ewropa baqgħet hemm, tosserva lill-Malti medhi jħabbat fuq sidru għal Daphne u lill-ieħor jirtira l-fjuri fuq talba tal-Ministeru, ad eternum.

Imma l-poplu diġà nesa x’inhu l-veru ġid. Illum il-ġid saru l-flus, iċ-ċans li ssiefer tlett ijiem f’postijiet turistiċi li jservuk l-istess kultura globaliżżata li ssib hawn bejn saqajk. Il-ġid illum huwa li f’żgħożitek il-bank jista’ jsellfek kemxa flus biex tibni d-dar tal-ħolm. Magħhom jagħtik ukoll salib, tlett imsiemer u qabar ġdid. Il-ġid illum huwa li tista’ tiddejjen karozza lussuża minn dawk li fuq it-televiżjoni Taljana tarahom iterrqu qrib xi rdum sabiħ u tintefa ssuqha fi traffiku sfrenat biex forsi sagħtejn wara tasal xogħol. Il-ġid illum hija friendship ma’ direttur ta’ kumpanija vera cool li wara ġimgħa nkwiet ikeċċi lin-nies mix-xogħol. Il-ġid illum huwa l-Ministru li jirrispondik mill-ewwel jekk tiktiblu fuq messenger, imma ma jaqdik qatt sakemm m’intix kuġin jew ħabib tas-segretarju parlamentari. Il-ġid huwa l-entità tal-Gvern li nefqet €250,000 fuq attività falluta u ħadd ma staqsa xejn u l-oħra li serqet ideat kreattivi ta’ persunaġġ u għamlithom tagħha biex takkomoda ħabib rakkomandat. Il-ġid illum huwa li tista’ tkun direttur ta’ entità tal-Gvern, timplimenta sistema interna sabiex kif twaqqaf il-kumpanija privata tiegħek, ikollok l-ewwel klijent garantit – u ħadd ma jixkiflek għajnek.

Il-ġid huwa l-fatt li affordjajt tħallas €2000 rigal sabiex aċċettaw lil xi membru tal-familja f’home tal-Gvern, iżda sistema biex tarah waqt il-COVID ħadu tliet xhur biex implimentawha. Il-ġid illum huwa li tistaqsi dwar propjetà tal-Gvern u uffiċjal tal-Gvern jgħidlek “tkomplix titkixxef dwarha għax ser tiġi fl-inkwiet“. Il-ġid illum huwa li tista’ ġġib tarbija fid-Dinja u titfaha childcare li ma jmurx iċċappas idejk bil-ħara jew tfotti karriera. Il-ġid illum huwa iljun aħdar li ttih jiekol burger tal-McDonalds fuq mejda u jirringrazzjak. Il-ġid illum hija maħfra għal illegalità bi tpartit ma’ ċapċipa u bandiera mdendla mal-gallarija. Il-ġid illum huwa l-konvinzjoni li pajjiżek miexi fuq ir-rubini bis-skiet tiegħek filwaqt li min jiddetta u sħabu, jitilgħu u jinżlu t-taraġ ta’ Kastilja u jintasbu fil-kmamar ta’ ġewwa jiggosippjaw fuq in-nies u fuq minn ħaqqu pjaċir jew xi kastig.

Il-valuri armejnihom fil-baħar. Uliedek u ulied uliedek tgħidx kemm qed jirringrazzjawk li ġibt dan il-ġid kollu fuq il-“pajjiż tal-Mickey Mouse” li sa ftit għexieren ta’ snin ilu kien l-għira tal-Mediterran. “Imma illum tista’ ssiefer, tmur tistudja barra, u timporta ċ-ċikkulata” jgħidulek l-għorrief filwaqt li jisimgħu l-BBC biex jibqgħu aġġornati mad-dinja Ingliża li tant iħobbu.

Issa li l-COVID-19 spiċċa, kulħadd jista’ jorqod moħħu mistrieħ. L-ajruport ser jiftaħ, il-ħażen għadda u mar. Jonqos biss li Abela u Muscat jiftakru jiftħu l-knejjes hekk jew b’hekk il-PBS ma jibqgħux jitrasmettu l-quddiesa ta’ kuljum u int tkun tista’ terġa’ tammira sorm is-segretarja. U jekk Alla ma jaħfirlekx, dejjem hemm Robert u Joseph lesti għal kollox.

Missier il-Maltin

Għaddiet festa oħra u uħud minn sħabi diġà ġiethom l-ispirazzjoni jiktbu kelmtejn u jiżżu ħajr lil min jistħoqqlu. Jien stenbaħt f’nofs ta’ lejl u intfajt inġedded il-memorji ta’ dawn il-ġranet tal-ġenn, imma ninduna li mpossibbli tlaħħaq: kummenti, ritratti, vidjos, artikli online, tags u varjetà ta’ ħoloq oħrajn. Lili saħansitra kwotawni ta’ LovinMalta bir-ritratt “Ibda għodd”! Għadni mpressjonat bis-sett ritratti ta’ Sebio Aquilina u vera qed nistenna bi ħġari x-xogħol ġdid ta’ sieħbi Carl Farrugia! Ħafna u ħafna materjal ta’ reazzjoni li tassew ifakkarni li dak ix-xogħol kollu ta’ matul is-sena, għandu skop tajjeb u wiesgħa. Skop li anki jekk mhux kulħadd jasal jinterpreta fil-qofol sħiħ tiegħu (għax mhux faċli), xorta waħda għandu effetti kollaterali mill-aktar sinjuri.

Ritratt ta’ Carl Farrugia

Ħadd ma jista’ jiċħad li l-missjoni tagħna l-Pawlini li nfakkru lill-poplu Malti dwar din il-ġrajja li tassew seħħet f’Malta, nisġet u għadha tinseġ l-identità u l-kultura ta’ poplu fuq ħafna livelli fosthom dak reliġjuż, spiritwali, politiku u soċjali. U għalhekk li l-Pawlini jħossu mhux biss pjaċir iżda wkoll responsabbiltà fl-organizzjoni ta’ dan l-avveniment.

Dejjem nieħu pjaċir nara kif nies li jiġu għal din il-festa għall-ewwel darba, ma jieqfux jikkumplimentaw. Kulħadd imur lura b’qalbu tħabbat ftit iktar ikolli ngħid.

U jien? Ilbieraħ bkejt quddiem Pawlu; mhux għax irrid wisq jien! Għall-grazzja t’Alla, il-Mangion biss induna u ta’ ġentlom li hu ġie tani tgħanniqa. Bkejt b’riżultat ta’ rabja u pjaċir li ltaqgħu fl-istess mument. Rabja dwar ħolm li jibqa’ ma jirrealiżżax ruħu, u dwar mistoqsijiet li għadhom u ser jibqgħu għal dejjem mingħajr risposta. Fl-istess waqt il-pjaċir b’festa li ġġib il-ħajja u b’komunità ħelwa li fl-aħħar qed terġa’ toħlom.

Wara dawn il-ħafna posts sbieħ fuq il-mezzi soċjali hemm rakkonti ta’ sfidi kbar. Hemm grupp ta’ nies li jaqdfu kuljum, idaħħlu idejhom fil-but, jiddedikaw ħinhom u jissagrifikaw lilhom infushom u lill-familji tagħhom. Wara t-tlellix tal-posts fuq Facebook, hemm laqgħat, wara laqgħat, wara laqghat. Hemm diżgwidi, hemm feriti, hemm persuni li jaħdmu għar-rikonċiljazzjoni, hemm suċċessi kif ukoll diżappunti.

U ħabib tiegħi qalli: “dawn il-festi m’għandekx bżonnhom. San Pawl bik u mingħajrek xorta ġie u telaq”. U hawn il-bużillis. Għax aħna l-Pawlini mhux talli nemmnu li San Pawl wasal fuq din l-art iżda nafu li għadu hawn, magħna, fostna, fina. Kif? Sempliċi.

San Pawl wasal għandi permezz ta’ missieri Vincent (aka Ċensu) li żgur ma jridhiex ta’ qaddis miexi fuq l-art iżda li fis-silenzju, u forsi bla ma jaf, dejjem urieni u għadu jurini li dak il-prinċipju Pawlin ma tgħixux biss billi mis-26 ta’ Diċembru sal-10 ta’ Frar, iddoqq l-marċi tas-Società La Valette fuq volum li jtarrax, imma billi fis-siegħa tal-prova, tkun hemm. U Ċensu dejjem hemm kien u hemm għadu, avolja mbenġel bid-daqqiet ta’ ponn tal-ħajja.

Ritratt ta’ Sebio Aquilina

U jekk wasalt s’hawn u mingħalik li dan it-tip ta’ raġunament nasal għalih jien biss, nassigurak li sejjer żmerċ bil-kbir. Ejja hawn, tkellem man-nies u għodos fil-fond ta’ twemminhom u l-kultura tagħhom, u forsi tibda tifhem li San Pawl m’huwiex biss vara tal-bliegħ għalina l-Beltin. Il-grigal, is-sikka, in-nawfraġju, il-pruwa mwaħħla u l-poppa mfarrka, l-għawma u l-ħelsien mill-għarqa; huma metafori misluta minn rakkont veru. Metafori li jtuna skop u tama f’ħajjitna. U ta’ dan aħna nafu li fortunati.

Grazzi? Hemm wisq. Imma b’mod spontanju jiġuni ftit grazzi li nixtieq niddokumentahom għal dejjem hawn. Żgur mhux forsi, lill-arċipriet Dun David John Cilia li laqagħni, anki fuq livell personali, b’rispett liema bħalu. Grazzi għall-enerġija, serjetà u tbissima li ġibt miegħek. Naħseb irċevejna rigal kbir din is-sena! Grazzi wkoll lill-assistent tiegħu Dun David Torpiano, bniedem kolt u li wassal ċertu serenità bl-istil ta’ ħidma tiegħu. Tassew żewġt irġiel li jispiraw.

It-tieni grazzi tmur għal dawk il-ħabbrieka ta’ wara l-kwinti li rari jaqilgħu “grazzi”. Hemm kwantità imma fuq livell personali nirringrazzja lil Martin Gravina u Louise Fenech li bil-karattri uniċi u kkuluriti tagħhom, huma ta’ ispirazzjoni kontinwa.

It-tielet grazzi tmur lill-Għaqda tal-Pawlini; li dis-sena qed tiċċelebra l-ħamsin sena mit-twaqqif tagħha; kumitati, fergħat u membri attivi. Għandna wisq ġmiel bejnietna – u dawn ir-riżultati huma xiedha – ejja nibqgħu nibżgħu għalih! Grazzi kbira mmens lis-Segretarju u ħabib Douglas li għalkemm kellu kull raġuni sabiex iwaqqaf jew inaqqas il-kontribut tiegħu fl-aħħar xhur, baqa’ hemm bis-saħħa u kkonferma dak kollu li ktibt jien hawn fuq. Għax anki hu kellu gwida soda li għaddielu valuri li ma jħassarhom ħadd u qatt.

L-aħħar grazzi lil Ċensu, missieri. Dan ir-ritratt miegħu quddiem dak li hu semmieni għalih u laqqani miegħu sa minn meta kelli 15-il jum. Grazzi ta’ kollox pa.

Ritratt grazzi lil Carl Farrugia

Grazzi Frans Giles!

Illum kienet ġurnata twila u produttiva ta’ xogħol. Biss fil-mument li filgħodu dħalt niċċekkja Facebook u sibt il-messaġġ ta’ sieħbi Carl li nfurmani bil-mewt tal-għażiż Frans Giles, nammetti li kelli aptit inqum u nitlaq ‘l barra nibki. Sfurzajt biex inżomm id-dmugħ u sibt refuġju fil-lista ta’ affarijiet li kelli nagħmel għall-fini tad-dmijiet tax-xogħol.

X’naqbad ngħid fuq dan ir-raġel? Persuna li żewwaq b’tant sempliċità it-tfulija tiegħi meta spiss kont immur biex nagħmel xi qadja lil ommi; nidħol bil-ġirja fil-ħanut tat-té ta’ Frans “il-Giles” u ngħidlu x’kellna bżonn.

Sakemm jinqala’ minn wara l-bank u jidħol fil-kamra mudlama fuq il-lemin sabiex iġib dak li nkun tlabtu, kont nintefa ninnota lil xi erba’ irġiel bilqiegħa, jaqraw gazzetta jew jieħdu t-té. Kien żmien ieħor u aħjar. Mingħajr il-mobile, mingħajr Facebook u Instagram. Dak iż-żmien in-nies kienu jiltaqgħu wiċċ imb’wiċċ sabiex jitkellmu u izekzku.

Niftakar ġranet meta akkumpanjajt lill-għażiża ommi għax-xirja, dħalna għand Frans u b’ġentilezza liema bħalha, isellem u jibda xi diskursata, minn dawk li ommi tant kienet tħobb. Kelmtejn dwar dak li kien qed jiġri fl-inħawi jew dwar valuri jew dwar kif bdew jinbidlu ż-żminijiet. Kont naffaxxina ruħi ninnota d-diskursata titwieled, tinbet u tiżvolġi fi ftit sekondi. Niftakar lil Frans jirrakkonta ġrajjiet passati, meta fl-aqwa tiegħu kien Pulizija jekk m’inix sejjer żball. Kien raġel rett u jisħaq li l-irġulija titlob rispett u kelma soda.

Nista’ ngħid li Frans kien skuża għall-ewwel passi ta’ indipendenza għalija. Ommi, li kienet b’sebgħa għajnejn fuq binha, ma damitx ma bdiet tafdani mmur b’xirja jew insarraf xi ftit flixken tal-ħġieġ sabiex Frans isarrafomlna fi ftit ċenteżmi. Kienet tara li kull flixkun ikun nadif tazza sal-inqas dettall, tgħabbihom f’basket taċ-ċarruta daqstant ieħor nadif tazza u tibgħatni ‘l hemm, konxja li Frans ser jagħmilli premura sabiex mingħandu nerġa’ dritt lura lejn id-dar. U hekk kien ikun, għax għall-grazzja t’Alla dejjem sibt hena fid-dar sakemm il-ħajja ma ħaditniex kollha kemm aħna f’toroq mudlama bla mistenni.

‘Sporting Clive’ fi Triq Santa Luċija, fil-Belt Valletta

‘Sporting Clive’, għax hekk kien jismu l-ħanut ta’ Frans, ilu li għalaq. Jgħidu li kien ħadulu l-Gvern. Jgħidu ħafna imma l-verità qatt ma sirt nafha. Dejjem ħlomt li nerġa nara lil Frans jipprova jixref f’dik il-gallarija minuskola, għoddha ser iċċedi, sabiex isaqqi qasrija jew jagħti titwila fi Triq Lvant. F’dak il-ħanut kont inħossni ‘home’ u forsi minn hemm bdejt nifhem is-sbuħija tal-komunità.

L-aħħar darba li kellimt lil Frans kien taħt il-gallarija tiegħu ħdejn Ta’ Liesse. Irrakkuntali kif xi ħadd kien daħallu d-dar u serqu. Bħal dejjem, saqsieni kif tinsab ommi u daqs li kieku hu ma kien għaddej mill-ebda tbatija, tani dik il-ħarsa li tgħid ħafna; jew kollox.

Dawn il-persunaġġi bħal nistħajjilhom ser jgħixu għal dejjem. Qatt ma bsart li dik kellha tkun tal-aħħar u saħansitra ilbieraħt lura ħarist lejn il-gallarija biex nara narahx kif kien qed ikun fl-aħħar snin.

Illejla filwaqt li l-inħawi fejn seħħ dan kollu jinsab mifqugħ bil-kant idarras ta’ Ivan Grech u jien qed nipprova ngħarraq il-ħoss bi ftit mużika mill-Palestina, id-dmugħ jinżel hekk kif ninduna li biċċa tassew sabiħa mill-identità li sawwritni u dik Beltija, intemmet. Belti kif nafha, tkompli tisparixxi.

Ma jibqax biss memorji ta’ Frans. F’moħħi jiġu ulied Frans u anki n-neputijiet tiegħu, ħbieb tiegħi – dawn tal-aħħar uħud mill-aħħar eżemplari ta’ tfal Pawlini Beltin li għadna x-xorti ngawdu – u noħlom li jekk ikolli x-xorti nixjieħ bħalma xjaħ Frans, narahom jiġġieldu huma wkoll għal dak li hu Belti, dak li hu tal-komunità, rett, skjett, ġenwin u ta’ valur.

Intemm dan il-ħsieb bil-memorja tal-vetrina tal-injam u ħġieġ li kellu Frans fil-ħanut. Il-ġenna minn hemm bdejt nifimha. Kienet vetrina antika, mhux wisq mgħobbija bi prodotti, imma fiha kont nilmah dawk il-gallettini jew ċikkulati li ta’ tifel li kont dejjem tlabt lil ommi ma tinjorax! U hekk kif kienet tisma’ talbi u nara lil Frans jgħolli l’atu sabiex inewwel dak li nkun xtaqt, kont intiegħem ferħ ġenwin li ma kontx insib fi ħwienet oħra.

Grazzi Frans. Kif saħaq sieħbi Mario Vella l-Brikkun, kultant niżolqu nożannaw lil xi ħadd li jiġi nieqes u npenġuh bħal qaddis miexi fuq l-art. Ma ngħidx li kont qaddis imma llum nixtieq infakkar is-sbuħija tas-sempliċità li kont tħaddan. Nitlob li l-Mulej ineħħi dik il-kisra minn għajnejk u jibdilha fi dmugħ ta’ ferħ kbir li bis-sempliċità ta’ ħajtek, għoġbok trawwem madwarek u anki fija. Grazzi ħafna Giles – konvint li, li kieku tiftakar fik, illum, anki ommi qed tibkik.

Ittra lill-Beltin ta’ vera

Waslet l-elezzjoni għall-Kunsill Lokali tal-Belt Valletta u ġietni muża li nikteb ftit ħsibijiet li ilhom iberrnu f’rasi sabiex il-Beltin li nhar is-Sibt jitħajjru jmorru jimmarkaw il-karta tal-vot, ikunu għamlu ħsieb jew tnejn dwar dak li verament qegħdin jagħżlu.

Irċevejna l-flyers, ġew iħabbtulna u jkellmuna l-kandidati, uħud iltaqgħu miegħi fl-organizzazjoni komunitarja li jiena membru fiha u l-maġġoranza stednuni sabiex nattendi l-festin tagħhom. Kulħadd stinka fl-aħħar jiem sabiex jurini x’isarraf. U hawn fejn nibda nirrifletti dwar min tassew ser nafda sabiex iwettaq jew twettaq dak li tassew nixtieq li jseħħ f’Kunsill Lokali tant prestiġjuż. Għax il-plejer tal-ballun niġġudikah mhux kif jidher fir-riklam liebes il-qalziet ta’ taħt issikkat, imma kif jilgħab il-partita deċiżiva li tiddeċiedi fejn imur il-kampjonat!

L-ewwel dispjaċir fil-kuntest Belti żgur li huwa dak li għal darb’oħra ma hawnx kandidati indipendenti u allura kull għażla li għandi hija ddettata minn ħsieb jew, sejjaħlu programm elettorali, ta’ Partit, żgħir jew kbir. It-tieni dispjaċir huwa li ma hemmx kandidati tal-Alternattiva Demokratika għall-belt kapitali. It-tielet dispjaċir huwa li l-kandidat tal-Partit Demokratiku, lanqas biss naf min hu. Biss l-akbar dispjaċir huwa wieħed u xi ftit kompless.

Dejjem emmint li kandidat li joffri ruħu sabiex jirrappreżenta grupp ta’ nies fuq livell politiku, għandu jindika eżattament x’inhuma l-miri personali tiegħu u mhux jissallab ma fuljett imfassal minn xi għorrief fil-Partit. Fi żminijiet politiċi oħra, dan kien jissejjaħ manifest. Illum nikkuntentaw b’xi ftit kummenti fuq Facebook u Alla m’għamlu! Nibqa’ nirrealiżża kemm il-Partiti, speċjalment dawk l-aktar b’saħħithom, iżommu lill-kandidati tagħhom bħal ostaġġi; fil-għama ta’ ċertu elementi sabiex dawn jibqgħu pedini fil-logħoba tagħhom. L-aljenazzjoni fost dawn il-persuni li ġenwinament jixtiequ jkunu ta’ servizz kultant twaħħaxni u ninduna kif jieħdu gost ikunu għodda ta’ Partit u mhux tal-komunità. Top to bottom approach!

Fl-aħħar snin u matul din il-kampanja elettorali, innutajt kif ħadmu l-Partiti. Il-Partit Laburista ippermetta li kandidati ferventi jibdew kampanja minn kmieni ħafna, però, kif kien bassarli partitarju Laburist kbir, fl-aħħar ġimgħat tal-kampanja tfaċċaw l-“istar candidates” sabiex jassiguraw li l-voti jmorru fejn jixtieq il-Partit – forsi fuq bażi ta’ popolarità, iżda wkoll sabiex ikun hemm min huwa iktar tal-qalba fil-kontroll tal-Kunsill. Strateġija li lil hinn mill-mitkellem bejn in-nies u li diġà jixhed hekk, tħallini nistaqsi kemm verament l-iswadra l-ħamra hija magħquda.

Tul l-aħħar leġislatura dan l-istess Partit aċċetta li fost il-kandidati tiegħu li l-Beltin għoġobhom jafdaw fl-elezzjoni li għaddiet, uħud abbandunaw totalment il-ħidma, filwaqt li oħrajn baqgħu jaħdmu b’riżervi minn ċertu distanza. Kont inħokk xagħri u nħabbat rasi nipprova nifhem għalfejn f’ċelebrazzjonijiet bħal Jum il-Belt Valletta jew il-Ġimgħa l-Kbira nara biss ċertu uħud u mhux kulħadd. Spiss pruvajt nifhem kif rappreżentanti hekk setgħu qatt jiddefendu kriżijiet tal-Beltin jekk lanqas biss kienu preżenti f’mumenti ta’ għożża jew kburija.

Għall-kuntrarju, il-Partit il-blu ħareġ bit-tema #teamvalletta li f’dan il-każ inħasset ġenwina u nkuraġġanti mmens. Fit-tmexxija tal-Kunsill li għadda, inħoss li l-Kapitali spiċċat sfruttata u assedjata minn żvilupp kummerċjali sfrenat li llum il-kultura Beltija qed tbati l-konsegwenza tiegħu. Jiddispjaċini li matul dawn is-snin, il-Kunsill Lokali aċċetta li jkun emarġinat minn deċiżjonijiet importanti li seħħew, aċċetta li ma jibqax protagonist – jekk qatt kien – forsi għax b’nifsu maqtugħ jew għax wisq twajjeb. Forsi, kif ħafna jgħidu, kien hemm ħafna ntoppi filwaqt li responsabbiltajiet u merti tteħdulu. Fl-aħħar snin il-Belt Valletta sofriet telfiet kbar, l-akbar fosthom, il-ġentrifikazzjoni sfrenata u sfurzata kif ukoll l-għibien kważi totali tal-ħidma tal-Karnival. Mhux ta’ b’xejn li fl-aħħar ċelebrazzjonijiet marbuta mal-ballun, qajla dehret ir-ruħ kreattiva u kulurita ta’ Beltin. Kif jgħid ħabib kbir tiegħi, ir-ruħ ġiet traskurata biex għamilna spazju għas-sbuħija kożmetika biss.

Minn dejjem ma kellix grazzja mal-aljenazzjoni politika. U iva, hija dik l-ikbar dispjaċir. Dispjaċir imġedded fl-aħħar xhur meta waqt konverżazzjonijiet ma’ kandidati varji, ninduna kif l-ebda kandidat ma huwa jew hija aġġornata b’dak li qed jiġi mfassal għall-Belt. L-ebda kandidat ma kien konxju mit-twaqqif tal-Valletta Management Unit fi ħdan il-Heritage Malta – u li s’issa għadha ma ġietx varata. Jidher li Heritage Malta, ħatret lilha nfisha sabiex tkun responsabbli mill-immaniġġjar tal-ispazji fil-Belt Unesco u attivitajiet tal-komunitajiet, bħala ‘belt ħajja’. Jiddispjaċini li inizzjattiva hekk, l-istess bħal dik kulturali tal-VCA, twaqqfet lil hinn mill-Kunsill Lokali Belti; fejn hemm ir-rappreżentanti tal-Beltin. Jiddispjaċini aktar li l-kandidati tħallew fid-dlam minn dan kollu. Saħansitra wieħed fost l-aktar kandidati papabbli qalb il-Laburisti saħansitra qal li “jekk huwa hekk, nirriżenja!”. Nistennew u naraw.

Avviż ippubblikat 14/03/19 mill-Valletta Management Unit

Il-kandidati Beltin f’din l-elezzjoni huma kollha ħbieb tiegħi u naf x’isarrfu, allura nistmerr l-idea li dawn il-professjonisti varji jitħallew ‘l barra minn dawn l-pjanijiet, filwaqt li strateġisti varji, ifasslu destin ta’ individwi, familji u komunitajiet Beltin madwar mejda. Sfortunatament it-“top to bottom approach” fl-entitajiet governattivi jibqa’ kankru li qed ikompli jitrawwem anki f’amministraturi żgħażagħ bravi mgħammda bl-idea li jaqdu tfassil iddettat mill-għoli li forsi joffrilhom pedistall ileqq minn fejn jiddu.

Nhar is-Sibt sejjer nivvota lil dawk li nemmen li verament konxji minn dak li qed jiġri fil-Belt. Dawk li għadhom iħaddnu l-valuri. Lil dawk li jiftakru fi kliem il-Beltin li ħallewna u li rrepetewlna sa mewthom li l-Belt Valletta mhix għall-bejgħ. Ser nivvota bix-xewqa li l-kunsilliera jkunu xewka f’sorm kull pseudo-Belti li jaħseb li jaf aktar mill-Beltin. Ser nivvota bix-xewqa li Kunsill ġdid jiġġieled ġlieda qalila kontra l-ġentrifikazzjoni u l-arroganza ta’ numru ta’ kummerċjanti li ladarba l-Gvern tahom palata, dawn għamlu kullimkien tagħhom. Ser nivvota bix-xewqa li ċertu żbalji ħoxnin fl-ippjanar tal-bini fil-Belt Valletta jiġu revokati. Ser nivvota bix-xewqa li Kunsill ġdid ikun raġel u jammetti bla tidwir mal-lewża li l-kokaina saret reġina ta’ din il-Belt. Li Strada Stretta, proġett li kien tant ċentrali fil-ħidma lejn l-2018, illum hija mekka mhux biss ta’ tendenzi kummerċjali li ma jixirqux lill-Belt iżda wkoll mekka tad-droga; periklu f’linji tat-trab, speċjalment għal ħutna Beltin żgħażagħ li qed isibu sors tant qrib ta’ darhom. U Sinjura, jekk taħseb li neputik għadu ma missx magħha, jaf għandek żball oħxon!

Nhar is-Sibt sejjer nivvota biex forsi nkun rappreżentat minn nies li jaqdu dmirhom qabel ma jippruvaw jilgħaqu lill-varji chairmans, Prim Ministri, kapijiet jew allat oħra.

Nittama li din il-Belt mibnija minn swar porużi issib nifs ġdid fil-Kunsill Lokali 2019 sabiex minn hemm titrawwem demokrazija fejn il-valuri tal-Beltin ikunu ċentrali u jingħataw priorità u niċċa ġdida. Forsi ma tafx kif u l-pjan maħsub li l-Beltin ikunu xkupati, ma jirnexxiex!

Awguri ħuti Beltin! Kunu għaqlin!