Category: Tberfil

Beltin qumu!

“Lil tal-Belt ħadd ma jista’ għalina” inħobbu nkantaw bi kburija aħna l-Beltin. Fl-aħħar siegħat qed inkomplu ngħixu sinjali ovvji ta’ kif Beltna ġiet maħkuma minn ħalq uliedha. Il-mexxejja li ma jafux il-valur sħiħ ta’ din il-Belt ġawrha u qed jiddettaw sfeġju wara ieħor, issa “f’idejhom iċ-ċintorin”. Fl-aħħar ħin, kellna sinjal ieħor t’arroganza meta l-Prim Ministru indika li mhux lest jibdel il-ħsieb dwar id-daqq tal-mużika fis-siegħat bikrin ta’ filgħodu anki wara li r-residenti esprimew xewqa li jkunu ikkonsultati.

Ilbieraħ, numru ta’ Beltin irħewlha lejn dik li kienet Pjazza Ħelsien fil-Belt Valletta sabiex jesprimu d-diżapprovazzjoni tagħhom dwar l-Avviż Legali maħruġ mill-Gvern u li permezz tiegħu ser ikun permess li stabbilimenti tal-ikel u d-divertiment f’numru ta’ toroq tal-Kapitali, jibqgħu jdoqqu l-mużika sas-1:00 ta’ filgħodu minflok sal-11:00 ta’ filgħaxija.

L-aħbar ta’ dan l-avviż legali waslet b’sorpriża għand il-Beltin, dan għaliex huma qatt ma kienu kkonsultati f’din id-deċiżjoni. Fl-aħħar jiem sirna nafu wkoll li lanqas il-Kunsill Lokali tal-Belt Valletta ma kien ikkonsultat. Għaldaqstant, il-grupp Facebook Residenti Beltin – Elezzjoni Kunsill Belt Valletta immexxi miż-żagħżugħ Belti Billy Elton McBee, għamel sejħa sabiex il-Beltin jew Vallettani jekk trid, jibdew isemmgħu leħinhom b’risq il-kwalità tal-ħajja tar-residenti tal-Belt Kapitali ta’ Malta u Għawdex.

F’dawn il-kelmtejn ma nixtieqx nidħol fuq il-merti tal-Avviż Legali nnifsu iżda nixtieq nħarbex ftit ħsibijiet dwar ir-reazzjonijiet li kien hemm wara l-pubblikazzjoni tiegħu u wara d-dimostrazzjoni ta’ lbieraħ. Għal kuntrarju ta’ uħud li qalu li kienet serata li ma laħqet l-ebda skop minħabba attendenza fqira, nemmen li d-dimostrazzjoni organizzata minn McBee kienet suċċess. Ta’ lbieraħ kienet inizjattiva minn grupp relattivament ġdid xprunat minn żgħażugħ Belti f’waħda mill-ewwel espożizzjonijiet politiċi tiegħu. Il-bidla qatt ma ssir f’ħakka t’għajn u għaldaqstant min pretenda li lbieraħ isib quddiemu folol ta’ nies, kien sejjer żmerċ. Fl-ispazju llum okkupat b’mistħija minn bollards stil sovjetiku, attendew nies minn kull spettru tas-soċjetà Beltija; fosthom periti, saċerdoti, mużiċisti, nutara, professuri, sidien ta’ boutique hotels, artisti, uffiċjali li jaħdmu mal-Gvern, kapijiet ta’ kumpaniji kummerċjali, maniġers, nisa u rġiel tad-dar, tfal, żgħażagħ, anzjani, laburisti, nazzjonalisti, nies bi ħsieb indipendenti, Maltin u anki uħud li twieldu ‘l barra minn xtutna iżda għażlu li jixħtu l-ankri fl-isbaħ belt. Kien sabiħ ukoll li magħna ingħaqdu kunsilliera kif ukoll deputati parlamentari tal-ewwel distrett elettorali.

Minn aħbarijiet li tfaċċaw matul l-aħħar jiem, sirna nafu li meta mitluba għall-opinjoni personali tagħhom dwar is-sitwazzjoni, id-Deputati Parlamentari tal-Partit Laburista fuq l-ewwel distrett elettorali, iddeċidew li ma jirrispondux għal mistoqsijiet dwar dan l-Avviż Legali. Minflok, il-Partit irrisponda għalihom. Filwaqt li membri tal-oppożizzjoni u anki rappreżentanti tal-PN fil-Kunsill Lokali wettqu dak li kien possibbli sabiex jissapportjaw din il-karba tal-Beltin, ir-rappreżentanti tagħna fuq in-naħa tal-Gvern, għażlu li jisktu.

Ta’ min infakkar li dawk li jirrappreżentawna fil-Kunsill Lokali jew fil-Parlament, huma l-ewwel u qabel kollox, rappreżentanti tal-poplu għall-Gvern u mhux rappreżentanti tal-Gvern għall-poplu. Lanqas ma huma rappreżentanti għall-Partit ta’ kulur jew ieħor. Il-punt kardinali tal-ħidma tagħhom huwa li jkunu ta’ leħen għall-poplu li jirrappreżentaw sabiex isir il-ġid u dan jitgawda b’mod ekwu. Nippretendi wkoll li b’irġulija, ma jċedux il-libertà tagħhom bl-iskuża ta’ lealtà jew ubbidjenza għall-Partit, kif uħud ġew ikkwotati li qalu, u allura jitkellmu favur il-ġid tal-komunità Beltija. Nippretendi li inti li għandek il-fiduċja ta’ Partit kbir warajk sabiex tirrappreżenta lil niesek, għandu jkollok iktar saħħa sabiex titkellem u mhux tkun marbut li tiskot. Kull rappreżentant tal-poplu għandu jgħix il-libertà professjonali u personali tiegħu sabiex jesprimi kull ħsieb matur u indipendenti. Ejja nitbegħdu mill-botta u risposta bejn il-Kunsilliera fuq Facebook u ejja nżommu s-silenzju għal meta s-silenzju jkun f’waqtu. Meta r-resident jibki, ikun il-mument li r-rappreżentant tiegħu iwerżaq, mhux jiskot.

U hawn nasal għall-punt li nistaqsi fejn huma l-Beltin li tassew ibaqbqu għall-Kapitali. Inkunu tassew Beltin mhux meta nitilgħu l-grawnd niċċelebraw xi rebħa, mhux meta niksu sidirna b’tattoos tan-nanniet jew b’xi arma tal-iljun, iżda meta nkunu tassew lesti sabiex insalvaw l-identità tagħna u dak li kien u għadu ta’ valur intrinsiku għalina, bħal per eżemempju, drawwietna u l-ispazji fejn ngħixu.

Fl-aħħar snin tlifna suritna. Ħafna minna ġejna sfurzati mmorru ngħixu lil hinn mill-Belt Valletta u l-famuża “warbbulna ħalli ngħaddu mit-toroq ewlenin” illum qed inkantawha lill-imwejjed u siġġijiet li assedjaw Beltna aktar mill-aktar furbani ħorox. Fl-aħħar snin insterqulna spazji pubbliċi li kienu tal-Beltin, fosthom il-Pjazza tas-Suq. Fl-aħħar snin rajna entitajiet tal-Beltin jittalbu għall-għajnuna u oħrajn mhux Beltin jingħataw spazji mill-aqwa tista’ tgħid b’xejn. Allura nistaqsi, fejn huma “It-tfal tal-Palestina”? Fejn huma dawk li jħabbtu fuq sidirhom u jgħidu li lesti jissieltu għall-Belt u niesha? Wisq nibża li ħafna sfaw ‘mixtrija’ minn xi favur ta’ xi Onorevoli – u lil dawn nitħassarhom. Huwa fatt li hekk kif xi Ministru joffrilek pjaċir, ikun qed jeħodlok lura l-libertà tal-espressjoni sforz lealtà marida u s-“sindromu tal-Manipulazzjoni Politika tal-Kuxjenzi.” (Montebello, 2010)

Iżda ejja ngħidu kollox. Fadal xi ftit Beltin ta’ sinsla u li mhux jaraw biss il-but jew il-karriera iżda l-kwalità tal-ħajja b’mod ġenerali għal min jgħoġbu jgħix jew irabbi familja fil-Kapitali. Lil dawn insibuhom miġbura fi gruppi fuq Facebook fosthom il-Valletta Residents Revival u appuntu r-Residenti Beltin. It-tama tiegħi hija li permezz ta’ dawn l-inizjattivi, ningħaqdu sabiex insemmgħu leħinna quddiem inġustizzji li qed iseħħu. Importanti li nkunu vuċi waħda u mhux separati sabiex ma nħallux lil min jirrapreżentana jkompli jiżbalja. Beltin qumu! Qabel isikktuna darba għal dejjem. Tħallu lil ħadd jixtri l-libertà tagħkom u imħabbitkom lejn il-Belt Valletta! U jekk hemm xi ħadd mhux Belti jaqra dan, infakkru li l-problemi tal-Beltin huma prekursuri għall-problemi fil-belt jew raħal tiegħu ukoll.

Inħeġġeġ lil kull Belti ta’ vera sabiex ikun preżenti għall-attività li qed jorganiżża l-grupp Valletta Residents Revival quddiem il-bini tal-Kunsill Lokali, għada l-Erbgħa għall-ħabta tat-15:30, eżattament qabel tibda l-laqgħa tal-Kunsill Lokali. Kuraġġ Arċipierku, Dijuballi u Mandraġġ!


Riferenza
Il-Fidwa tal-Anarkiżmu, Mark Montebello, 2010.

Dwar Jon u Mario Philip

Għadni kif segwejt il-poddata ta’ Jon Mallia mal-ex kollega Mario Philip Azzopardi (MPA). Diskursata oħra nteressanti li ħarġet veritajiet varji dwar karattru li b’mod ġenerali jiġġenera rabja lil ħafna nies, iktar minn kemm iġġenera Baggio nhar is-17 ta’ Lulju 1994. Nemmen li kif qal Jon, ħafna minn din ir-rabja ġejja mill-famuż intervent li flimkien ma’ oħrajn MPA għamel fis-silta tal-kampanja tal-Partit Laburista għall-Elezzjoni tal-2013 u li eventwalment urietna li kienet farsa.

Ma’ MPA ħdimt madwar sentejn u nofs fil-Fondazzjoni Valletta 2018 u kien fil-mumenti fejn iddiskutejt u rraġunajt miegħu dwar ħidmietna li ammirajt il-passjoni tħeġġeġ fih – kemm meta sħajjiltu l-Vesuvju fl-isplużjoni li jmissu, kif ukoll meta stħajjiltu teddy bear imdaqqas lest biex jitrassas. Forsi għax kif jgħidu l-kollegi tiegħi illum, jien twajjeb, nadatta ruħi ma’ kulħadd, ndum ma’ nirrabja u xi snin ilu insejt l-ego tiegħi x’imkien u qatt ma mort niġbru lura? Minjaf! Filfatt it-taħdita ma’ Mallia kienet tkun iktar interessanti li kieku MPA irrakkonta l-esperjenza tiegħu meta kien inħatar Direttur Artistiku tal-Fondazzjoni Valletta 2018. Jaf kont inġedded xi memorji, insolvi xi misteri u nikkonferma xi fatti.

Issa li smajt lil MPA jiddeskrivi l-iskript tal-produzzjoni “ix-Xiħa”, nista’ ngħid li fformulajt opinjoni dwar il-każ li fih it-Teatru Manuel ikkanċellalu din il-produzzjoni. Bil-premessa li jien ma qrajtx l-iskript, naqbel ma’ MPA li kemm-il darba tinkiteb storja li fiha jkun hemm karattru ta’ blogger li tinqatel, ma jfissirx li dik hija essenzjalment personifikazzjoni ta’ Daphne Caruana Galizia. L-istess jekk nirreferi għal karattru ta’ raġel imsallab ma’ salib – ma jfissirx li qed nitkellem dwar Kristu u jekk nirreferi għal Prim Ministru korrot mhux nalludi għal… fhimtni. Minn naħa l-oħra kull awtur intelliġenti jaf li jekk ser jagħmel dawn it-tip ta’ riferenzi, f’mumenti fejn is-soċjetà għadha ġġor ħasda, feriti u rabja dwar qtil makabru u kodard, ir-riferenzi implikati jiġu kemmxejn ovvji, le? Dan speċjalment ma’ poplu li mhux imdorri jomgħod qabel jibla’. Nemmen ukoll li awtur kontemporanju, intelliġenti u kreattiv jista’ jagħmel dawn ir-riferenzi b’mod kreattiv sabiex jinstiga dubju u allura aktar interess madwar kitbietu.

Poster ta’ “ix-Xiħa”.

Naqbel ukoll ma’ Chris Gatt li saħaq li din il-bidla fil-ħsieb fl-aħħar minuti turi li d-direzzjoni tat-Teatru Manoel ma kinetx kapaċi tirreżisti il-pressjoni pubblika, jekk mhux politika wkoll. Jiena nżid nistaqsi kif ladarba ħadd fost l-atturi ma xamm xi riskju jinten meta l-iskript ġie mgħoddi lilhom, dawn ħarbu mil-produzzjoni hekk kif qamet il-kritika!

MPA sejjaħ “traġedja” il-fatt li l-ebda artist ma’ tqanqal sabiex jissapportja l-kawża tiegħu favur il-produzzjoni “ix-Xiħa”. Naħseb Mario jaf biżżejjed kif fil-kamp artistiku Malti, mhux biss dak teatrali, is-sapport u l-kollaborazzjoni fuq livell politiku-soċjali ma’ jeżistux. It-traġedja hija magħmula minn artisti li jibżgħu jikkritikaw is-soċjetà attwali; uħud sabiex jevitaw li jiġu ttimbrati “negattivi” filwaqt li oħrajn jinteressahom biss li jkunu fil-klikka irrispettata sabiex l’opportunitatjiet mal-Gvern ma jitnaqqsulhomx u jkunu jistgħu jdoqqu t-trombi hekk kif jinawguraw il-proġett li jmiss. Issib ukoll dawk li għalkemm fil-privat jikkritikaw lill-Gvern, jisktu fid-dominju pubbliku sabiex jibqgħu jidhru sbieħ quddiem xi Ministru u entitajiet li jroxxu l-flus. Fl-aħħar mill-aħħar qed ngħixu f’pajjiż b’kultura msejsa fuq il-flus!

Rigward il-klikek elitisti li jirrenjaw fis-soċjetà artistika, ma nistax ma naqbilx ma’ MPA. Fil-kamp tal-arti viżiva din ir-realtà iltqajt magħha taħt il-bandiera tal-lingwi, tal-klikek u tal-appartenenzi kulturali. Meta stajt, pruvajt niġġieled ħafna dan il-klassiżmu; mostru moqżież li sfortunatament għadu madwarna.

Nammira l-mod ġenwin kif MPA spjega kif ippreżenta l-idea tal-iStaġun Teatru Malti lill-Gvern sabiex jingħata grant. Anki jekk ma taqbilx miegħu, tisimgħu jitkellem u tħoss qalbu tħabbat. Niskanta kif il-Gvern temm is-sistema ta’ one-to-one deal fuq grants billi waqqaf awtorità bħall-Kunsill tal-Arti, iżda xorta ippermetta dan it-tip ta’ pitching kemmxejn old school. Ma jkunx ġust li filwaqt li min hu b’saħħtu jħawwel, numru ta’ artisti validi ikollhom jgħaddu mill-martirju tedjanti tal-proċess tal-applikazzjoni għal dan l-istess dritt li jwettqu l-ħolm kreattiv tagħhom. Filwaqt li l-metodu ta’ MPA huwa iktar prattiku, is-sistema adottata llum hija intenzjonata li tkun iktar ġusta fil-prinċipju u għaldaqstant għandha tkun applikata b’diliġenza fuq kulħadd, f’ġieħ is-sewwa.

Nagħlaq billi nsellem lil MPA u nħeġġu sabiex jinfatam minn teatru partikolari wieħed, anzi jipprova jirriġenera oħrajn bħall-Orpheum u r-Rialto, ironikament propjetà tal-Partit Laburista, jekk m’inix sejjer żball. Inħeġġu wkoll jerħi r-rabja u dipressjoni (kif indika hu fl-aħħar kummenti ta’ din il-poddata) sabiex iqarreb aktar lejn il-poplu matur billi jistqarr b’saħħa li l-valuri soċjalisti li seffaq wiċċu għalihom fl-2013 illum m’għadekx issibhom fil-Partit Laburista, daqs kemm baqa’ ma nstabx dak il-ballun ta’ Baggio.

Il-futur huwa sabiħ, Ġaħan!

Il-jum tat-tribù Maltin wasal. Il-jum meta il-folla fuq din il-“ġungla tal-konkos” demokratika jkollha l-unika opportunità li ssemma leħinha, wasal. It-traġitt lejn dan il-jum kien kemmxejn paċifiku din id-darba. Ikolli ngħid kien vjaġġ monotonu. Forsi għax il-modgħija u anki d-destinazzjoni kienu magħrufa minn kmieni – fatt magħruf, għalkemm ironiku.

Hemm min tenna li l-għażla ta’ llum hija bejn il-passat u l-futur. Le mhix. L-għażla li ser inwettqu llum hija għażla ta’ valuri li kull wieħed u waħda minnha ser twettaq fi sfida mal-kuxjenza. Fl-aħħar snin ġiet ipperpetwata l-kultura fejn kollox huwa suġġettiv u l-kritika hija meqjusa bħala ċajt u allura injorata sa ma tintesa. Laqat il-likk sieħbi Jon Mallia meta fil-poddata tiegħu ma’ Fredu Sant spjega kif anki quddiem kummenti serji li għadda huwa stess, il-Pulizija ma kellha l-ebda reazzjoni. Indikazzjoni ċara ta’ kif il-Gvern jinjora l-verità sabiex jevita kull forma ta’ ġuri. Il-biża tal-Prim Ministru li jattendi intervisti varji, fosthom ma’ Mallia u Times of Malta, hija xhieda oħra ta’ dan l-atteġġjament beżgħan mill-verità.

Filwaqt li ħafna waqgħu għal din il-perverżjoni tal-intelliġenza, il-kuxjenza tibqa’ tissielet, għalkemm fgata minn aljenazzjonijiet varji. Hemm ġew fil-kaxxa, bħal f’qabrek, tkun waħdek, forsi quddiem Alla, u kull darba li b’vot titnejjek bil-kuxjenza tiegħek, issammar musmar ieħor, li ma jinqala’ qatt, f’sidrek stess. U meta tħabbat fuq sidrek “ħtija tiegħi” waqt xi quddiesa, id-demm tħossu jċarċar u jċappas.

Fl-aħħar snin għexna żmien fejn l-illegali huwa permess, l-abbuż mill-awtorità sar norma u l-flus saru riga li biha tkejjel il-ġid. Bil-lingwa tal-flus twettqet strateġija li nisġet lil Ġaħan f’għoqda ta’ lealtà li ddardar lejn il-Gvern. Għax bil-flus tgħannaq u tbus. Bil-flus issalva lil Barabba qabel l-Għid. Bil-flus toffri xogħol tajjeb lil min ma jistħoqqlux u dan isir suldat tiegħek għal dejjem, u theddida għal min jażżarda jikkummenta dwarek.

L-aħħar ħames snin kienu snin li fihom ġiet ikkultivata u mxerrda biża li wasslet lill-poplu sabiex jiskot quddiem il-ħażen jew saħansitra jinterpreta l-istess ħażen bħala verità. Din il-biża twasslet ukoll f’forma ta’ obbligazzjoni, sabiex ħafna nies jivvutaw lill-Gvern “għax dan jgħaddilna ħafna xogħol”. Fost l-akbar vittma insibu l-artisti Maltin, siekta quddiem tant inġustizzji li ma jmurx jitilfu xi fondi tal-Gvern jew jitilfu r-rispett ta’ xi gallerista popolari! X’mistħija! Din l-omertà twassal lil Ġaħan jemmen li kollox huwa sew u li l-mewġ jinsab biss fil-baħar.

“Kabbarna l-ekonomija”, “Irridu nkabbru l-ekonomija” – inkabbru, inkabbru, inkabbru fuq gżira li ma tikbirx. Inkabbru u nifgaw. Inkabbru u neqirdu. Inkabbru u mmutu. Inkabbru, niġu abbużati u ndaħħku lill-Ewropej bina – kif ġara ma’ Maurizio Crozza fi Frar li għadda. Gvern li jrid jibqa’ jkabbar l-ekonomija u mhux itejjeb dik preżenti huwa gvern b’riċetta għall-mewt ta’ pajjiżna.

“Il-futur huwa sabiħ” jgħid il-billboard konklussiv. Dan forsi b’riferenza għax-xirjiet, televiżjonijiet, apparat u rigali varji li tqassmu b’xejn ma’ ċertu nies fl-aħħar ġranet, sabiex jinxtara s-sapport fl-aħħar ħiniijiet. Sabiex Kristu jinbiegħ. Fl-2013 fdajna, jien l-ewwel wieħed, lil min iddieħak bina. Fl-2018 ma fdajt lil ħadd. L-aqwa żmien kien farsa u minflok, fl-aħħar ħames snin waqqajna lil Malta f’medjokrità aktar profonda minn qatt qabel. Issa għażliet m’għandix.

Teħilx hawn taqra! Sarlek il-ħin! Qum u mur ivvota. U kif toħroġ iġbed il-bieb warajk. Isa!

Mhux veru, Onorevoli!

Aktar kmieni llum il-Ministru Michael Farrugia għoġbu jagħti stqarrija lil Times of Malta fejn fiha giddeb dak li rrimarkajt jien f’artiklu tal-21 ta’ Marzu, miktub mill-ġurnalist bravu Mark Laurence Zammit.

Fil-kummenti tiegħi lil Zammit, ġbidt l-attenzjoni dwar kif jidher li ommi, anzjana residenta f’San Vinċenz sa mill-2018, ġiet kostretta tixħet il-vot tagħha għall-Elezzjoni Ġenerali 2022 anki jekk din tilfet il-fakultajiet mentali sabiex tagħmel kull forma ta’ għażla.

Lill-ommi ħakmitha l-marda kiefra tad-dimensja f’età relattivament żgħira madwar għaxar snin ilu. Għaliha kien martirju kiefer hekk kif bdiet tinduna x’inhu jiġrilha bla ma kellha ebda mod kif twaqqaf dan il-proċess li bil-mod il-mod gerrem kull kapaċità fakultattiva tagħha. Kien u għadu proċess iebes u ta’ maturazzjoni kbira għalina l-familjari tagħha wkoll.

Fl-ewwel ġimgħa ta’ Marzu, il-mama kif ukoll il-pazjenti fl-istess kamra tagħha laqqtu l-virus tal-COVID-19 u hekk kif titlob il-proċedura tal-post, dawn ġew trasferiti mis-sala tagħhom għal oħra ddedikata speċifikament għal anzjani pożittivi għall-COVID-19. Aħna l-familjari ġejna nfurmati li għaldaqstant ma stajniex immorru nżuru lil qariba tagħna; xi ħaġa li konna nagħmlu ta kuljum.

Meta għaddew xi jiem, saqsejna meta konna ser inkunu nistgħu nżuru lill-mama u ġejna nfurmati li dan kien ser ikun possibbli nhar il-Ħadd 20 ta’ Marzu. Qalulna iżda li fid-19 ta’ Marzu kellhom imorru rappreżentanti mill-Kumissjoni Elettorali sabiex il-mama tixħet il-vot tagħha. Hawnhekk fejn aħna stagħġibna. Mhux talli ma konniex infurmati li ommi kien ħarġilha l-vot, mhux talli qatt ma konna gwidati dwar kif stajna nwaqqfu lill-mama milli tivvota, iżda meta tlabna biex ma tivvutax, qalulna li ma stajniex nintervjenu għax il-vot kien laħaq ħareġ. Ġejna miċħuda wkoll iċ-ċans li nkunu preżenti waqt il-proċess biex naraw kif ommna kien ser jirnexxielha tivvota waħedha jew, jekk le, tiġi sfurzata b’mod fiżiku.

Staqsejna kif ġara dan kollu u persuna inkarigata qaltilna li ma kinetx responsabbiltà tagħha u li “huma (il-Kummissjoni) jafu”. Meta sostnejna li l-mama ma hix fi stat li tagħmel għażla qalulna “ilna 23 sena naħdmu hawn u dejjem hekk sar”. Sirna nafu wkoll li normalment, kif tenna l-Ministru, isir xi tip ta’ eżaminazzjoni minn persuni kwalifikati sabiex persuna tiġi klassifikata skont il-kapaċità tagħha, biss fis-sala fejn kienet ommi, konna nfurmati, li dan il-proċess ma seħħx.

Filwaqt li jidhirli li sar ksur tal-liġijiet dwar il-kwarantini hekk kif rappreżentanti mill-Kummissjoni Elettorali żaru swali ta’ nies pożittivi għall-COVID-19 jew fi kwarantina, ta’ min wieħed isaqsi wkoll kif jiġi effettwat il-vot finali fuq id-distrett ta’ Ħal Luqa li minnu tant anzjani mingħajr wisq fakultajiet jiġu mbuttati jivvutaw. Nistaqsi wkoll kif issir rappreżentanza ġusta għall-partiti l-kbar, dawk iżgħar kif ukoll għall-kandidati indipendenti, ma’ dawn l-każijiet ta’ nies b’nuqqas ta’ abbiltajiet.

Għaldaqstant minn hawn qed nistieden lill-Ministru Farrugia sabiex isostni l-argumenti li semma fl-intervista qasira li saritulu u jippreżentali d-dokument uffiċċjali li jiċċertifika li ommi kienet f’kundizzjoni li tivvota. Infakkru li meta l-mama ġiet aċċettata f’San Vinċenz kienet ikkwalifikat mingħajr l-ebda vot fit-test tad-dimenja. Nisfida lill-onorevoli jagħmel dan sabiex jekk verament ommi ġiet iċċertifikata tajba għall-vot, jiġi jżurha miegħi u jara b’għajnejh f’liema stat hija din il-persuna tant għażiża. Jekk tassew ħareġ ċertifikat li ppermetta li ommi tivvota, allura nistaqsi l-kredenzjali tal-prefessjonisti li ffirmawh u jew tal-awtoritajiet li ppermettewh.

Fl-aħħarnett, nissuġġerixxi lill-Ministru sabiex qabel jagħmel kummenti uffiċċjali fil-midja, jirriċerka l-fatti biex jevita li jnaqqas mis-serjetà tal-argument tiegħi kif ukoll jevita li jaqa’ għaż-żufjett quddiem numru ta’ familji li raw lill-għeżież tagħhom jiġu “użati”, b’mod mill-inqas onorevoli, sabiex itteħdilhom vot. Inħeġġu jikkuntattjani ħalli jiġi jisma u jara b’għajnejh il-veritajiet li milli jidher huwa stess ma jafx!

Riflessi tal-“injoranza” tal-midja

Tlajna fuq il-qamar, sibna vaċċin għall-pandemija u saħansitra mara minn fostna laħqet President tal-Parlament Ewropew! Passi ta’ ġgant għamel il-bniedem. L-ilsna li żżerżqu fuq Roberta Metsola fl-aħħar ġranet xebbaħthom mall-bebbux li wara għodwa mxarrba xitwija, tarahom idellku l-ħitan tas-sejjieħ filwaqt li jterrqu b’kalma liema bħalha.

Roberta minn dejjem kienet maħbuba tan-Nawfraġju ta’ San Pawl u forsi f’dawn l-aħħar jiem rat il-kliem miktub f’kapitlu 28 tal-Atti, jerġa’ jseħħ kelma kelma quddiemha:

In-nies tal-gżira, kif raw il-lifgħa mdendla ma’ idu, bdew jgħidu wieħed lil ieħor: «Dan ir-raġel żgur xi qattiel, għax għad li ħelisha mill-baħar, il-Ġustizzja ma ħallitux jgħix!» Imma hu farfar il-lifgħa ġon-nar u ma ġralu xejn. Huma stennew li se jarawh jintefaħ jew jaqa’ u jmut f’daqqa. Wara li damu jistennew ħafna u raw li ma ġralu ebda deni, biddlu l-ħsieb u bdew jgħidu li kien xi alla.»

Ftit minuti fuq Facebook u ssib gazzetti u profili ta’ Maltin varji josannaw lil din il-persuna fl-istess waqt li oħrajn iwaħħlulha aġġettivi dekorużi bħal “kummidjanta”, “traditura” u “purċinella”. Tal-Pro Life ukoll biddlu fhemtom hekk kif Metsola stqarret li hi ser tieħu l-pożizzjoni tal-maġġoranza fil-Parlament dwar l-abort u appuntu, laqqmuha “disgraceful“. Insomma, kompli qalleb u jekk int fortunat jaf issib filmat jew ritratt tal-Prim Ministru li hekk kif xamm ir-riħ tal-bidla, mar żifen erba’ passi mal-magħżula tal-fazzjoni l-blu li issa qed tħalli l-valuri fuq l-ixkaffa sabiex taqdi l-Unjoni.

Sadattant ħarġet ukoll l-istorja tar-raid fid-dar tal-ex Prim Ministru snin wara li waqgħu suspetti fuqu, u l-kotra qamet. Bħalma spiss jiġri, il-Malti jqum meta l-inqas għandu għalfejn u viċi-versa. Dan il-fatt narah jikkonferma ruħu spiss quddiem stqarrijiet varji li jsiru minn esponenti lokali u li ħadd, jew ejja ngħidu, kważi ħadd, ma jagħti każ – forsi għax l-istqarrija ma tkunx saret fuq il-pjattaforma tiegħu/tagħhom. L-iktar eżempju sfaċċat huma l-istqarrijiet li ħarġu minn Mark Camilleri fuq il-poddati ta’ sieħbi Jon Mallia. Possibbli ma kien hemm ebda reazzjoni mill-Pulizija u mill-midja Nazzjonali wara intervent daqstant qawwi ta’ disa’ siegħat jirrakkonta l-għawwar tal-Partit Laburista u l-Gvern?

B’referenza għall-istess sors ta’ min insemmi s-silenzju tal-midja lokali quddiem l-attitudni inkwetanti ta’ Musumeci. Nibqa’ mistagħġeb kif dak li ħareġ minn dawn il-poddati waqa’ biss fuq il-widnejn tan-nies diġà konvertiti jew diġà konvinti li ma jridux jikkonvertu. Wisq nibża li dan it-traġitt (kelma li flimkien ma’ “nefast” saret sinonima wisq ma’ Mallia) medjatiku tant sabiħ ta’ Mallia qed iservi għal ftit, forsi parti mill-jigsaw puzzle li xi id moħbija ddettat. Wisq ngħoxa nipprova nifhem kif il-midja lokali tagħżel li tinjora l-verità sħiħa għal raġuni jew oħra.

Inutli kulħadd idoqq it-tromba tiegħu waħdu jekk ma ndoqquhiex flimkien. Inutli l-vġieli għal Daphne, il-placards u l-protesti jekk il-poplu ma jieħux azzjoni en-bloc. Inutli l-gazzetti u ġurnalisti li jilabuha ta’ paladini tal-ġustizzja meta jinteressahom biss minn ħmerijiet li jattiraw il-klikks biex is-sit tagħhom iżid il-viżitaturi. Il-plejers li qed jilgħabu l-partita ċess huma iktar makakki minn hekk.

Imma forsi dak huwa l-istil modern ta’ kif jitmexxa pajjiż demokratiku fejn kollox huwa penġut nadif, organizzat, ekwu, etiku u eleganti sabiex inti tħossok tant komdu u moqdi li saħansitra taċċetta kull sfreġju tal-valuri intrinsiċi li għaddewlek missirijietek. Meta wara ħafna “bużullotti” ġodda ikollok stqarrijiet jgħidu li kollox għaddej b’governanza tajba u persuni ‘intelliġenti’ joħorġu jiktbu “Viva Joseph! Ara min imissu!” tirrealiżża li apparti li ilna fil-qiegħ, ilna fin-nassa, inħaffru ħofra iktar profonda ma’ kull klikk.

Ir-raġel fuq is-sur u lil hinn minnu

Is-sagħtejn neqsin għoxrin ta’ filgħodu u l-poddata ta’ Jon Mallia tinsab għaddejja taħt dan id-dawl abjad; bħalissa fid-disgħa u għoxrin minuta tagħha. Kemm hu kalm dan Matthew Caruana Galizia. Nibqa’ niskanta. Imma ejja nħallu dak il-misteru fil-ġenb.

Fl-aħħar snin il-kapaċità li ndawwar ħsibijieti fi kliem miktub, jew ejja ngħidu ittajpjat, naqsitli sew. Ir-raġuni għadni ma skoprejtiex għalkemm għandi suspett li kollox huwa frott kumment aħdar li kienet qaltli waħda mit-tfajliet li fil-passat stqarrew li ħabbewni. Biss illejla kif smajt lil Matthew jgħid “we need a cultural change”, reġa’ iċċaqlaq il-vulkan ta’ fija u ġejt sa ħdejn il-kijbord, biex nikteb u nipprova ngħaqqad kitba qasira li baqgħet fil-limbu.

Ħasra li Matthew Caruana Galizia ma jitħadditx bil-lingwa Maltija. S’issa YouTube qed jimmarka 11,126 viżwaliżżazzjoni tat-taħdita tiegħu ma’ super Jon. Probabbli dawn huma l-konvertiti Maltin li kapaċi jifhmu dak li qed jipprova jgħid. Ninsab ċert li l-Ġaħan, ossija dawk il-fidili li rrefera għalihom Zammit Lewis, lanqas tgħaddilu minn rasu jisma’ dwar il-verità ta’ dan ir-raġel. Dnub.

F’silta minn tiegħu, Jovanotti jgħid “Dicono che è vero che ogni sognatore diventerà cinico invecchiando”. Sa ftit snin ilu kont nistmerru b’qalbi u ruħi kollha dak il-vers. Illum nifhmu u nasal nassoċja ruħi miegħu. Illum iċ-ċiniżmu nsibu mediċina sabiex meta naħseb dwar is-soċjetà li fiha ruħi sabet postha f’dan il-ġisem, nikkalma u ngħix ġurnata oħra mingħajr ma neħodha wisq bi kbira.

Ilbieraħt lura inqala’ kjass dwar erbgħa idjoti li nqabdu fuq vidjo iħajjru persuna f’diffikultà psikoloġika sabiex itiha għal isfel minn fuq is-sur f’Hastings. Xi uħud ħarġu bi ħġarhom jiċċaraw li dawn huma biss ftit u li ma nistgħux ngħidu li dan huwa l-istat tal-Malti fl-2021. Fl-istess waqt fuq Facebook, Malti kwalunkwe daħal jgħajjar ġuvni li tilef ħajtu traġikament f’inċident tat-traffiku u bħala reazzjoni aktar Maltin bagħtuh jieħdu f’għoxx familtu u f’għoxx l-aħħar mejjet tiegħu. Fl-istess waqt, Caruana Galizia qed jitkellem fuq “stupidity and bribery” li tirrenja fil-klassi politika ta’ dan il-pajjiż u fl-istess waqt qed niftakar fuq kemm nies iċċelebraw il-fatt li ladarba Maltija għajjrithom, kien ħaqqha li “tinġabar biċċiet” minn għalqa fil-Bidnija. Hemm bżonn infihem il-matematika f’dan kollu?

Malta, niesha u l-kultura tagħhom huma morda. Dan il-pajjiż tnawwar fil-qalba tiegħu. Dan il-pajjiż biegħ ruħu għall-flus għax iqis il-flus bħala l-uniku valuta valida. Dik hi l-kultura tagħna. Jekk qatt ma rrealiżżajt, il-Ministeru tal-Kultura filfatt, ma jindirizza qatt il-kultura! Il-kultura mhix il-programm artistiku li organizza l-Ministru flimkien mal-Kunsill tal-Arti. Il-kultura mhix l-avvenimenti tal-Valletta 2018 jew il-VCA. Mhix is-siti restawrati mimlija monstri sagri ta’ Heritage Malta. Il-kultura mhix kunċert ta’ vjolini fit-Teatru Manoel jew xi sessjoni tat-teatru ta’ Teatru Malta. Dawn li semmejt huma biss ftit minn eluf ta’ aneddoti jew, għodda storiċi u artistiċi, li jistgħu jiffaċilitaw sabiex il-Malti jipprattika kultura animata, infurmata u kreattiva.

Il-kultura, fl-aħħar mill-aħħar hija l-kwalitajiet u drawwiet tal-poplu llum… sottomess, jekk mhux kompliċi, għall-organizzazzjoni kriminali li tmexxih. Kultura b’faqar ta’ ġudizzju kuxjenzjuż. Kultura li tiċċelebra d-donazzjonijiet sfurzati fl-Istrina. Kultura tal-politikament korrett maħduma apposta sabiex ma tħalliniex inlissnu l-verità sħiħa. Kultura ta’ artisti li lanqas għandhom ħila jagħmlu kumment kritiku kontemporanju b’xogħolom iżda jintilfu jorgażmaw bis-superlattivi għal kull idea fqira li tiġi maqsuma fuq il-mezzi soċjali. Basta jilgħaqu. Basta jdawwru tazza nero d’avola u lira. Kultura ta’ sistema edukattiva li tipproduċi ġurnalisti bla kapaċità li jinvestigaw lil hinn mill-ħmerijiet fuq Facebook u Tik Tok. Kultura ta’ nies influwenti li jibqgħu jgħidu li kollox “business as usual” li ma jmurx tikrolla l-ekonomija. Kultura tad-dnub u mhux tal-imħabba. Dik kultura: “bribery, corruption” u magħhom inżid “alienation”.

It-tama tiegħi f’dan il-pajjiż spiċċat biċċiet f’għalqa – forsi kontemporanjament mal-mewt tal-ġurnalista. Jista’ isalvana biss żmien ta’ uġiegħ psikoloġiku u fiżiku kollettiv li jħassar dak li aħna u jwellidna ġodda. “Kunflitt aħrax, gwerra qalila”. Dejjem noħlom f’dawk u fl-“ilsna twal tan-nar jibilgħu Strada Rjali”. Jista’ jsalvana baħar dmugħ li forsi jaħsel d-demm mis-semm. Forsi jinxfilna lsienna quddiem bniedem fuq xifer is-sur. Forsi nsalvaw ruħna, jekk fhimna r-regoli ta’ din il-logħoba!



Kif insterqu il-Beltin

Fl-aħħar ġranet qamet polemika qawwija dwar l-aħħar serqa li laqqtu l-Beltin b’intervent goff, ikrah u pastaż ta’ imprenditur li spiss jirrepeti li jħobb lill-Belt Valletta iżda li jidher ċar li ma jħobbx lil niesha – anki jekk spiss ixerred xi naqra flus qalb il-parroċċi.

Minn qalbi nixtieq ngħid grazzi lil dan l-imprenditur għax bis-saħħa tal-arroganza tiegħu ħafna Beltin irrealiżżaw kemm ġew mogħtija bis-sieq mill-awtoritajiet fl-aħħar snin. Ir-rampa li tħalliet tintrama fi Strada Merkanti mhux talli tixhed l-injoranza (xi ħadd li jinjora) tal-imprenditur imma tixkef il-ħażen tal-awtoritajiet li japprovaw proposti ta’ dan it-tip bla ma jagħmlu riċerka xierqa u jirrealiżżaw l-impatt soċjali tagħhom. Mhux talli hekk, talli b’arroganza jargumentaw li ladarba ħadd ma oġġezzjona għall-biċċa karta u jkunu waħħlu f’xi kantuniera, il-proġett kellu l-barka ta’ kulħadd u bħal Pilatu jaħslu idejhom minn kull responsabbiltà u għal ftit ma jibqgħux “awtorità”!

Le, l-istruttura fi Triq Merkanti mhix preċedent. Il-preċedenti ilhom ġejjin. Ilhom ġejjin snin twal iżda sfortunatament l-għorrief ġurnalisti jqumu biss meta jkun hemm ftit storbju fuq il-meżżi soċjali. Ir-renju tal-imwejjed u s-siġġijiet ilu li keċċa lill-kavallieri u daħal jisraq il-ġid kollu ta’ din il-Belt. Huwa renju b’saħħtu li jilbes eleganti u li wassal lill-Beltin jemmnu li l-progress ser jirriġeneralhom darhom. X’ġara imma?

L-istruttura fi Strada Merkanti qabel inksiet bl-injam sabiex takkomoda aktar imwejjed u siġġijiet. Ritratt ta’ Daniel Cilia.

Kif nafu, hekk kif il-kapitali daħlet fil-proċess sabiex tkun il-Belt Kapitali Ewropea tal-Kultura, l-investitur baqa’ jħawwel ġidu u jiekol dak li seta’ minn dak li sab u aktar. Il-legat ekonomiku ta’ dan il-proċess kien goff u kien grazzi għall-pandemija li t-tqaħħib ta’ Beltna ħa kemmxejn ta’ pass lura fis-snin ta’ wara. Kif ħareġ minn riċerka tal-Fondazzjoni Valletta 2018 stess, fl-istrateġija għall-kapitali rajna biss sa mneħirna. Dawk li kienu diġà okkupaw spazji pubbliċi u għamluhom tagħhom, sabu fejn jimirħu għax fejn investitur seta’ jaqla’ lira żejda, dan sab sapport minn kull fazzjoni, inkluż il-Kunsill Lokali tal-Belt Valletta.

L-okkupazzjoni ta’ spazji pubbliċi mill-investitur privat saret b’mod sfaċċat. Sa mill-2013 kien hemm rapporti varji għaddejjin fil-meżżi soċjali. Il-monument/talba lill-Alla quddiem il-kappella ta’ Liesse ittieħed postu għal gabbana kummerċjali fejn is-siġġijiet baqgħu jispuntaw sa ftit xhur ilu u saħansitra serqu nofs il-bankina. Snin qabel, l-istess triq inbidlet minn żewġ karreġġjati għal waħda sabiex takkomoda lil xi ħadd li sa llum baqa’ mistur. Ftit iktar ‘l fuq kulħadd jaf bl-imprendituri li kabbru ġidhom billi investew fi spazji ċkejkna mmens iżda kattru s-siġġijiet, imwejjed u mħaded matul it-turġien pubbliċi. Minn hemm l-eżempju baqa’ jkaxkar. Ladarba wieħed tħalla jibni imperu, ħaddieħor ried l-imperu tiegħu.

Dak iż-żmien xi kunsilliera b’rieda tajba, stinkaw sabiex jinċentivaw ftit ħajja matul it-toroq rieqda tal-Belt Valletta. Iżda kienu qtates għaġġelija, akkomodaw u allura l-kapitalist rikibhom u stagħna filwaqt li kompla jnaqqar territorju pubbliku. Sadattant dan l-effett kabbar il-valur tal-propjetà fil-Kapitali, ir-resident beda jirtira bil-mod il-mod sabiex forsi anki hu jdawwar lira u postu beda jieħdu imprenditur ġdid – dak tal-Boutique Hotels. U għal wieħed kien hawn xi 40 tafux! Li ma jmurx turist jorqod tliet kilometri bogħod mill-isbaħ Belt fid-Dinja. Illum dawn l-istrutturi jheddu d-drawwiet tal-komunitajiet Beltin – eżempju ċar fir-rapporti li daħħal hotel partikolari fuq is-Sur ta’ Santa Barbara kontra maħżen ta’ festa lokali!

Ma nistax ma nsemmix l-ikbar żewġ serqiet ta’ spazji pubbliċi li saru sa issa. Bla dubju dawn huma s-serq tal-pjazza tas-Suq u ta’ Pjazza Ħelsien. Filwaqt li tal-ewwel insterqet totalment bil-barka tat-titlu tal-Kapitali tal-Kultura u illum anki minn Google Maps sparixxiet, it-tieni waħda ġiet imbarrata bil-ħadid ftit xhur wara, sabiex l-ebda persuna f’dan il-pajjiż pseudo-demokratiku ma tażżarda tqarreb lejn l-ispazju fejn Maltin bħalha suppost jirrappreżentawha. Il-Fondazzjoni imqabbda tippromwovi l-Kultura fil-Belt kapitali kienet skuża wkoll sabiex investimenti oħra jħawwlu d-dnub umbagħad iħalluh jinbet u jkattar ladarba l-2018 tintemm. Fost dawn insibu gallarija/palk fi Strada Stretta li suppost kellha titneħħa iżda ovvjament baqgħet hemm, kif ukoll sensiela ta’ qsari tal-injam fi Pjazza Ħelsien. U xi ngħidu għall kwantità ta’ siġġijiet u mwejjed li lejl u nhar jitħallew fl-istess Strada Stretta! U bilħaqq! Xi ngħidu għall-istruttura fi Triq Santa Luċija bejn Strada San Paolo u Strada Merkanti u l-ammonti kbar ta’ siġġijiet u mwejjed fi Strada Rjali? Aktar serq goff u sfaċċat!

Sakemm ma jkunx hawn mexxejja u amministraturi li kapaċi ma jkunux popolari, dan is-serq ser ikompli jitrawwem u joktor fil-kultura kummerċjali ta’ dan il-pajjiż marid.

Pawlu Mizzi

Nistgħu nagħmlu passiġġata virtwali madwar il-Belt Valletta u nibqgħu nsibu spazji misruqa mingħand il-Pubbliku. Filwaqt li l-Belt Valletta ma għandiex titħalla tkun bla ħajja, żgur li l-ħajja ma tiġix meta r-resident iħossu fgat minn din l-okkupazzjoni kattiva. Sakemm ma jkunx hawn mexxejja u amministraturi li kapaċi ma jkunux popolari, dan is-serq ser ikompli jitrawwem u joktor fil-kultura kummerċjali ta’ dan il-pajjiż marid. Lura fis-snin, ex Sindku kien qalli “kif tista’ twaqqfu xi ħadd hekk?” għal miljunarju li bena sular fuq is-Sur ta’ Santa Barbara u farrak is-sens ta’ taraġ estetiku li l-Kavallieri ta’ San Ġwann tant saħqu fuqhom għall-belt il-ġdida. Bil-biża mis-sinjur nistgħu narmu l-valuri tagħna fil-baħar!

U int, li ssejjaħ lilek innifsek Belti jew Beltija x’qed tagħmel? Meta ser tqum u tipprotesta? Meta ser tirrealiżża li l-mexxejja li għażilt tnejjku bik għax jafu biss jgħidu iva lill-Partit u lil min għandu l-flus!? Ser tħallihom ikomplu jnaqqrulek l-identità tiegħek? Ser taċċetta li l-kultura tiegħek tiġi mormija? Qum mir-raqda, ingħaqad ma min irid iwassal messaġġ u semma leħnek ja ljun bla bajd u xejn aktar!

U bilħaqq, issa uffiċċjali li intom imiss Marsin!

Lanċa ġejja u oħra sejra

It-tisbieħ li sar u qed isir fiż-żona ta’ Liesse ġewwa l-Belt Valletta minħabba l-laneċ ħfief għal Għawdex, għalkemm sentejn tard, huwa bla dubju proġett estetikament sabiħ, ma hemmx xi tgħid u sakemm ma jfarrkux il-Grigal nemmen li ser jagħti nifs sabiħ liż-żona. Biss l-estetika mhux kollox meta tkejjel il-valur ta’ proġett ta’ €2.5 miljun.

Jinkwetani ‘l fatt li għal darb’oħra insterqet żona li fiha l-Beltin li jgħixu fiż-żoni tax-xatt kienu jinżlu għar-rikreazzjoni tagħhom. Dan l-ispazju rikreattiv fil-Belt Valletta qiegħed kulma jmur jinsteraq għal proġetti tal-Gvern u mhux – kif qed naraw iseħħ anki f’Marsamxett. Jonqos issa l-iżvilupp ta’ San Iermu u l-kosta madwar il-forti. Nemmen li kieku l-komunità kienet fiċ-ċentru tat-tfassil urban, dan l-iżvilupp seta’ faċilment irriġenera il-binja l-antika tas-SEA MALTA – żona diġà armata għall-ivjaġġar, bi lqugħ tajjeb u li toffri spazji tajbin għal parkeġġ fil-qrib mingħajr ma toħloq wisq inkonvenjent lil residenti.

Minn dak li tkixxift u skoprejt, jidher li l-pjan kien li titħaffer mina taħt jew fil-mina ta’ Lascaris sabiex in-nies li jaqbdu l-ferry għal Għawdex jagħmlu dan billi jinżlu mill-lift tal-Barrakka ta’ Fuq u jimxu sal-moll. Biss jidher li minħabba l-valur storiku tas-swar, kif xieraq, din ma tħallitx issir. Issa min ser juża dan s-servizz tal-baħar ser ikollu jaqsam minn fuq zebra li tlestiet quddiem il-mina ta’ Lascaris. Konvint li dan ser ikun ta’ inkonvenjent għat-traffiku li diġa huwa sostanzjali fiż-żona – speċjalment kif jerġgħu jitfaċċaw il-hop on hop off ladarba jirritornaw il-cruise liners.

Ġejt mgħarraf ukoll li Social Impact Assesment rigward dan l-iżvilupp ma sarx u kif diġà jidher, ftit ingħata każ tar-residenti li jgħixu qrib. Sar minflok Business Asessment li rriżulta tajjeb ħafna. Personalment ma nkejjilx l-impatt soċjali biż-żieda jew nuqqas ta’ parkeġġi – mhux għax dan mhux importanti – iżda billi ninnota kif il-kwalità tal-ħajja tagħna l-Beltin ser tiggwadanja jew taqla’ daqqa ta’ ħarta.

Wisq nibża li filwaqt li ż-żona żviluppata ħadet ir-ruħ meta mqabbla mat-telqa li kien hawn sa ftit ġimgħat ilu, l-impatt soċjali ser ikompli jikkawża ġentrifikazzjoni tal-komunità. Qed nitħasseb dwar konċentrazzjoni akbar ta’ traffiku iżda ukoll dwar il-possibiltà dejjem tikber li aktar Beltin jgħażlu ibiegħu l-propjetà tagħhom biex jaqilgħu lira tajba permezz tal-kirjiet kummerċjali jew aktar u aktar sabiex ifittxu ftit paċi minn dan il-ġenn. Nemmen li dan ser ikompli jfarrak il-komunità Beltija fix-xatt; il-ftit li fadal minnha. U issa żgur li l-festa tal-Madonna ta’ Liesse tista’ tgħid li qtilniha darba għal dejjem! Addio il-vjaġġ fuq il-lanċa f’ġieħ ir-ritwali kulturali!

Sfortunatament ser inżid dan il-proġett mal-ħafna fejn il-komunità ma kienet qatt ikkonsultata. Hemm lista twila minnhom fejn il-komunità Beltija m’hi qatt ikkunsidrata. Il-mod kif dan il-proġett inżamm fuq xkaffa għal sentejn u twettaq f’ħakka t’għajn hekk kif waslu l-laneċ tal-kuntrattur jurini biċ-ċar li t-tisbieħ ma sarx għal wiċċ il-komunità iżda biex jaġevola lill-imprenditur. Il-mod kif is-swar tal-kapitali li jidhru fir-ritratti ġew restawrati tul is-snin iżda dawk li qegħdin għal wiċċ ir-residenti tħallew fit-telqa hija metafora qawwija ta’ kif meta tieħu bla ma trodd, anki l-komunità tħott.

Il-vuċi tal-imgħallem

Meta fl-ewwel jiem tal-1981 ommi iġġieldet għal ħajti għax “kont għaxar minuti bogħod milli nifga mal-kurdun”, ftit li xejn kienet taf li fl-istess sena ġenju Taljan kien qed jagħti l-ħajja lit-tielet album mużikali tiegħu – kapulavur ieħor qalb oħrajn varji li influwenzaw lil binha tul ħajtu kollha.

Lil ommi llum sibtha b’qoxra fuq xufftejha, kważi tokrob għal tazza ilma. L-ilma wasal u bħal qisha ħadet ir-ruħ. Il-ħajja kiefra mat-twajjeb u f’kull episodju tfakkarni li ma hemmx mod kif tfehma jew tiddireġiha. Illum dak il-ġenju temm il-għatx tiegħu mal-ħajja materjali f’din id-Dinja u qabad il-linja vertikali lejn eżistenza ġdida, forsi aktar spiritwali li tant fittex u xtarr dwarha. Parti kruċjali mit-Trasformazioni dell’io kif kien sejħilha fis-silta Passacaglia.

Illum id-Dinja tilfet bniedem li kien jaf ikun ta’ tieqa lejn l-ispirtu u allura liberu li jikkrea, jitkellem u jiġġenera ħsieb. Illum tlifna bniedem li għallimna nistaqsu, nikkrejaw u ma nisktux; kemm-il darba nużaw widnejna. Franco Battiato, maħbub ta’ art twelidu Sqallija, eċċentriku, mgħallem inventiv, provokatur niggieżi u dirett.

Il-parteċipazzjoni tiegħu b’sorpriża waqt il-kunċert ta’ Carmen Consoli f’Taormina kien l-uniku mument li qattajt qrib tiegħu, għaxar snin ilu, mhux wisq bogħod minn daru. Niftakarni niġi kkuntattjat sabiex inwasslu anki f’pajjiżna bil-proġett DIWAN – biss ma stajtx nerfa responsabbiltà finanzjarja waħdi – u f’dan il-pajjiż diffiċli ssib sapport ġenwin meta tkun trid tinvesti biex ġenju jersaq ‘l hawn. Fit-Teatru Manoel ma kienx hemm spazju għal Battiato għax kien hemm kalendarju mimli. Quddiem l-idea li jkun protagonist fil-programm kulturali tal-kapitali fl-2018 kien hemm nuqqas ta’ interess kbir. Tentattivi oħra li nispira xi ħadd li kellu s-saħħa jagħmel dan, kollha fallew għal raġunijiet li qatt mhu ser insir naf eżatt.

Il-bniedem ħalla din id-Dinja imma l-ġenju jibqa’ fil-ħolqien provokatorji tiegħu. Fil-mużika u anki fil-films u dokumentarji. F’pajjiż bħal tiegħi fejn iċ-ċentru ta’ gravità permanenti ma jeżistix, taħrabli demgħa għal dan il-bniedem li ħalla marka bl-eżistenza tiegħu u niddedika kliemu mis-silta Inneres Auge (Inner Eye) lil pajjiżi – illejla mitluf isegwi medjokrità kulturali li qatlitna tassew.

Che cosa possono le leggi
Dove regna soltanto il denaro?
La giustizia non è altro che una pubblica merce
Di cosa vivrebbero
Ciarlatani e truffatori
Se non avessero moneta sonante da gettare come ami fra la gente.
La linea orizzontale
Ci spinge verso la materia,
Quella verticale verso lo spirito
Inneres auge, das innere auge

Ma quando ritorno in me,
Sulla mia via, a leggere e studiare,
Ascoltando i grandi del passato
Mi basta una sonata di Corelli,
Perché mi meravigli del creato!

Strieħ fis-sliem l-imgħallem. Il-ġenju tiegħek jibqa’ jisfida din id-Dinja orribbli u joffri ħajja f’din l-eżistenza mortali, kuljum.

We will never die. We were never born.

Super League tal-ballun

Illum kull min raqad, mhux bħali li bqajt imqajjem insegwi dak li kien qed jiġri fid-dinja tal-ballun u naħdem l-arti, qam maħsud bl-aħbar li tnax fost l-akbar klabbs tal-futbol Ewropew ser jiffurmaw kampjonat għal rashom lil hinn mill-UEFA u l-FIFA.

Ir-reazzjonijiet li smajt u qrajt kienu varjati u kuluriti. Mid-diżgust ta’ Gary Neville fl-Ingilterra, għad-diżappunt ta’ Matteo Salvini fl-Italja, għall-opinjonijiet varji fuq Facebook.

F’dinja fejn il-flus saru jiddettaw, fejn ir-rispett lejn il-poplu huwa mqaħħab anki mill-politiċi li jirrappreżentawhom, din il-mossa ma ssorprendietni xejn. Naħseb it-tbaħrid li ppermetta l-bniedem kull fejn jidħol il-flus iwassal għal qirda tal-valuri inkluż ir-rispett lejn min wasslek fejn int; f’dal-każ, il-partitarji. U appuntu għalhekk, għax il-bniedem ma jafx jgħix il-libertà mingħajr ma jabbużaha, dejjem qbilt li l-ordni u d-dixxiplina huma essenzjali.

Fuq kollox nażżarda ninnota kif il-mudell issuġġerit minn dawn il-klabbs huwa xbiha ta’ dak applikat fit-twaqqif tal-Unjoni Ewropea fil-kamp politiku. Grupp ta’ entitajiet li jaħsbu li huma aħjar minn ħaddieħor frott il-kaxxa finanzjarja tagħhom jingħaqdu biex ifasslu huma stess ir-regoli tas-suq li jaħdmu fih u jiddettaw huma stess min isir membru u min jibqa’ barra.

Ħafna qed jgħidu li t-twaqqif tas-Super League huwa t-tmiem tal-futbol ewropew. Nittama li jekk għad hemm skop li d-dinja sportiva tħaddan il-valuri, il-UEFA tagħraf tinjora b’mod drastiku din l-inizzjattiva u tkompli tħaddem il-mekkaniżmi tagħha mal-klabbs li baqgħu liberi. Jgħaddu s-snin, jinħolqu swieq ġodda, partitarji ġodda u filwaqt li dawn it-tnax jitħallew jimmasturbaw flimkien, il-poplu sportiv jibqa’ jgawdi l-battalji miftuħa bejn klabbs kbar ġodda.

Id-dubji tiegħi jiġu meta niftakar kif anki l-klabbs żgħar bħal Malta għażlu li jsiru membri tas-Super League Politiku/Ekonomiku lura fl-2004 u fetħu t-triq għal aktar libertinaġġ li llum qed ingawdu s-semm tiegħu fil-qirda ta’ art twelidna.